Tarih II — sayfa 297

reketti. Tedavülden topladığı altın paralar yerine bakır para bastırdı. Fakat bu bakır paralar kolaylıkla taklit edildiği için büyük bir buhran çıktı ve emir gerialmdı. Bunlardan başka İran ve Çini zabıt için Tibete sefer yaptı(1337). Her iki seferde muvaffakıyetsizlikle neticelendi. Felâket felâketi takip etti. İsyanlar tevali etti. Memleket fakirleşti, ordunun maneviyeti bozuldu. O devirde Hindistana giden meşhur seyyah Berberistanlı îbni Batuta mübalâğalı olmakla beraber Tuğluklarm saray hay a t ı n ı ve Hint içtimaî hayatını parlak bir surette tasvir etmiştir. Mehmet Tuğluk Şahın vefatından sora devlet parçalandı. Bengale, Sint ve Dekkanda müstakil kırallıklar teşekkül etti. Bu sırada da Timurlenk, Hindistana akm ederek Delhiyi zaptetti (18 kânunuevel 1398) . Timur, 1399 senesi bidayetlerinde birçok ganaimle Semerkande döndü. Mahmut Şah II. nin ( şubat 1412) vefatından sora Tuğluklar sülâlesi de söndü. Tuğluklardan sora Delhide iktidar mevkiine SEYLODİLERVE geçen Multan valisi Ş" Devlet Han ın burduğu Seyyitler (1413-51) ve Pencap valisi Behlûl Lodinin Lodiler sülâlesi (1451 - 1526) zamanında devletin nüfuz ve iradesi Delhinin duvarlarını aşmıyordu. Beş asırdan fazla süren bu ilk müslüman İLK MÜSLÜMAN Hint-Türk Devletinde muhtelif sülâleler biTİNİN NETİCELERİ RIBIRINI y ı k a r a k t a k i P e t m i s ? olmakla beraber bu zaman zarfında yine takdirlere lâyık yüksek eserler vücuda getirmişlerdir. Müslümanlık, fatih Türkler vasıtasile bu devrin başlarında Hindistana girmiş ve yine Türklerin kılıcile bu kıt'ada yayılmıştır. Bugün Hindistanda yetmiş milyon müslüman bulunması sırf Türkler sayesindedir. Müslüman Türklerin bir ekalliyet olarak, Hindistan gibi muarız din ve cemaatler arasında asırlarca süren devlet ve medeniyet kurmaları türk ırkının idare ve temdin kabiliyetinin en parlak misalidir. Bugün bile eserleri mehaz ve kıymet sayılan şair, tarihçi, âlim ve filozoflar (Firdevsi, Elbiruni, İbnisina...) bu devrin Türk padişahlarının saraylarında yetişmişlerdir. Bunlar eserlerini ekseriya, âdet olduğu üzere, acemce ve arapça yazarlardı. Nitekim bu zamanlarda Avrupada da lâtince kullanılırdı.