Tarih II: Ortazamanlar · Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti · İstanbul, 1931 · TARİH
Kılciler zamanında, Türk Devleti azamî vüs'atini bulmuştu.
Müslüman Türkleri ve Hindu müslümanlar arasında ordu
yahut Hindistanî dilinin (türkçe, acemce, arapça ve duap
lehçesinin birleşmesinden meydana gelmiştir) vücuda gelmesi bu sıralardadır. Bununla beraber Raçputlar tamamen
itaate alınmamıştır. Hintliler de sık sık isyan ediyorlardı.
Devlet çok zengin olmuştu. Ahlâksızlık ve fuhuş hâkim zümreyi, hatta sarayı istilâ etti. Taht için biribrini öldürmek yüzünden de devlet zayıf düşüyordu. Bu yüzden devlet bazı
vilâyetleri kaybetti. Bu karışıklıklar arasında son Kılci
padişahı öldürüldü ve Tuğluklar iktidar mevkiine geçti
TUĞLUKLAR DEVRI *LK H Ü K Ü M D A R Gıyaseddini öldürüp tahta
geçen oğlu Mehmet Tuğluk (1320-51), ilim
ve san'at seven bir hükümdar idi. Fakat devletin kudreti fevkındeki mantıksız harekâtı yüzünden Delhi (Dehli) Türk Devleti, onun zamanında yıkıldı: gazabını celbeden Delhi ahalisini
Devletabat ismini alan Davagiriye tehcir etti. Devletin vüs'atine göre merkezi Delhiden daha cenuba Davagiriye nakli
doğru idi. Fakat Delhi halkının cebren birkaç gün içinde
tehciri memlekette isyanları tevlit etmekten hâli kalmadı. Delhiyi yeniden iskân için civardan ahali getirmeğe teşebbüs
etti, fakat bu kolay bir iş değildi. Memlûkler ve Tuğluklar
zamanındaki Delhiden bugün hemen bir şey kalmamıştır.
Enkazı bugünkü Delhinin cenubundadır. Bugünkü Delhi
Timurlulardan Şahcihan tarafından XVII. asırda yapılmıştır.
Maddî kıymetinden ziyade devletin teminatına istinat eden
bir para çıkarması da halkı memnun etmiyen diğer bir hadanberi bunların diğer Türklerden daha cenupta oturdukları - b u g ü n k ü
Afganistanm cenubunda, Sistan ve Hint arasında — malûmdur. Bunların
çok eski zamanlarda buraya gelmiş olduklarım arap coğrafyacıları söylerler. Emevî ve bilhassa Abbasilerin Türklerden teşkil ettikleri ordularda Kalaçlar mühim bir kemiyet teşkil ederlerdi. Sora Gaznelilerin,
Selçukluların, Harzemşahların ordularında da bunları görüyoruz. Bugünkü İran sahasında Farsta ve Kaşkailer arasında "Kalaç,, larm bakiyesi
mevcut olduğu gibi, Cenubî Kafkasyada (bugünkü Azerbaycan Sovyet
Cümhuriyeti) da bu ismi taşıyan bazı mevki isimlerine rasgelinir.
Kalaçlar en ziyade, Gazneliler zamanından başlıyarak, Hindistandaki
Türk devletlerinde çok mühim bir rol oynamışlar ve nihayet Kalaç
ümerası arasından yetişen Celâleddin Firuz Şah (Halci) veya (Hilci) diye
maruf devleti kurmuştur.
Alıntı: Tarih II (1931), s. 296 Sayfa kimliği:tarih-2-1931-p0296 Kaynak tarama:TTK Kütüphanesi, tarama sayfası 203 (sol)