Tarih II — sayfa 244

İRAN TÜRK-MOĞOL f * 6 " ^ " * 1 1 ' Hulâ.gÛVU 1253 te İMPARATORLUĞU- kuvvetli bir ordu ile Irana göndermişti. BuİLHANLILAR yük Kaan Mengü İranda müstahkem mevkii erde yerleşmiş olan îsmaüileri mahvetmek ve Abbasî Halifeliğine nihayet vermek, ondan sora da fütuhat sahasını kabil olduğu kadar genişletmek istiyordu. Hulâgû İsmaililerin bütün mühim merkezlerini mahvettiği gibi Bağdadi da alarak son Abbasî halifesini öldürttü (1258). Sora Azerbaycana dönerek orada yerleşti. Bütün İran, Mezopotamya, Cenubî Kafkasya, Anadolu bunun hakimiyeti altında idi. Karşısında müstakil İslâm Devleti olarak Mısır-Suriye Türk İmparatorluğu kalmıştı. Hulâgû ordusu 1259 da Suriyeyi istilâ ederek Halep ve Şamı zaptetti. Lâkin Beybars kumandasındaki türk - mısır ordusu Aymcalût harbini kazanarak İlhanlılar ordusunu Suriyeden çıkardı; Şamı ve Halebi geri aldı (1260). Bundan sora da İlhanlılar muhtelif zamanlarda Mısır-Türk Devletine karşı hücumlarda bulundularsa da hiçbir esaslı muvaffakiyet kazanamadılar. Hulâgû ve halefleri Altınordu Devletile ve Türkeli hanlarile de bazı mücadelelerde bulunmuşlar, Mısır-Türklerini ezmek için Avrupa hıristiyan devletlerile birleşmeğe çalışmışlardı. Müslümanlığı kabul eden Ahmet Han zamanında (1282-1284) kısa bir müddet için İslâm dini İlhan Devleti içinde yayılıyor gibi göründü; fakat devam edemedi. Nihayet Gazan Han (1295 1304) Müslümanların muzaheretile tahta çıkınca, müslümanlığı kabul ederek Mahmut ismini aldı ve İslâmiyet süratle İlhanlılar arasında yayıldı (Res. 64). İlhanlılar Devletinin azameti uzun zaman sürmedi. Ebu Sait Bahadır Han (1316-1335) zamanında büyük rical ve kumandanlar arasında kuvvetlenen ihtiras ve husumetler onun vefatından sora büsbütün meydana çıktı. Memleket başlıca iki kuvvetli ailenin eline geçmiş gibidi; Emir Çobanoğulları Azerbaycanda, Celâyirler ailesinin müessisi Şeyh Hasan Bağdatta bütün nüfuzu ellerine almışlardı; bunların himayesi altında meydana çıkan muhtelif hükümdarların hiçbir ehemmiyeti yoktu. XIV. asrın ilk nısfı sonlarında İlhanlılar İmparatorluğunun bu suretle parçalanması, onların hakimiyeti altında yaşıyan birtakım mahallî sülâlelerin de istiklâllerini kazanmalarını mucip oldu.