Tarih II — sayfa 219

Sultan Sancar, selçuk ailesinin son büyük sultanıdır. Bir müddet için Asya müslümanlarını Melikşah zamanında olduğu gibi yine selçuk ailesinin hakimiyeti altına aldı. Ailenin diğer azasına kendisini imparator olarak tanıttı. Çorlulara, Gaznelilere Şark ve Garp Karahanlılarma karşı büyük zaferler kazanarak metbuiyetini kabul ettirdi. Fakat sora Karahatalara karşı Semerkant civarında Katvan çölünde mağlûp olarak Maveraünnehirdeki hakimiyetim kaybettiği gibi (1141), kendisine senede yirmi dört bin koyun vermekle mükellef olan Horasandaki g ö ç e b e Oğuzların isyanını da bastıramıyarak ellerine esir düştü (1153). Horasanın Nişabur, Merv gibi büyük medenî merkezleri ve bütün civar vilâyetler müthiş tahribata uğradı. Maveraunnehrin Karahatalar eline geçmesi üzerine Horasana gelmiş olan bu Oğuzların Sancara isyanları, sırf selçuk memurlarının zulüm ve gadirleri yüzündendi. Oğuzlar Sancara karşı büyük hürmet göstermekle beraber onu üç seneden fazla esarette bıraktılar. Nihayet kaçmağa muvaffak oldu ise de cok yaşamadı ve 1157 de oldu. Sancarın vefatı büyük Selçuk İmparatorluS E L Ç U K Î M P A R A - ğ u n u n kat'î surette parçalanmasını mucip T O R L U Ğ U N U N ° l d u H a r z e m s a h l a r artık tamamile müsP A R Ç A L A N M A S ı ^ ^ o ] a r a k H o r a s a n l elde ettiler. Irak Selçuk Sultanlığı kumandanlar elinde dahilî mücadelelerden kurtulamadıf ve nihayet son Hükümdar Aslanoğlu Tugrulnn Harzemşah Tekeş le bir harpte maktul düşmesi üzerine münkariz oldu (1194). Çakırın oğlu Kavurt tarafından kurulan Kerman Selçuk Sultanlığı (1041), Oğuzlar tarafından ortadan k a l A " o ğ İ U Tutuş tarafından kurulan Suriye ^çuk Sultanlığı ise daha 1117 de nihayet bulmuştu. Bu şubelerin en devamhsı ve mühimmi olan Anadolu Selçuk imparatorlur/undan ayrıca bahsedeceğiz. Selçuk ailesine ^ n s u p hükümdarların yerine, o hükümdarların h l z m e t l e " n d e H ı ı b k ^ U r ; nan Atabey lâkaplı büyük türk ümerasının devletler kaim oldu: Elcezire ve Suriyede f ^ T l l a Musul, Halep Atabeyleri, Farsta Salgurlar demlen Fars Ata beyleri, Azerbaycanda Atabey İldeniz ve çocuk arı, müstakil küçük devletler kurdular. Ekseriya biribirlerıle muca e e e bulunan bu küçük devletlerden bazıları, Haçlılar harplerinde