Tarih II — sayfa 199

Şarlman Saksonyayı kazandıktan sora, BavlfNRDASEFEURTL^R V^ayı da zaptetti. Bundan sora Danimarkadan itibaren Dalmaçyaya kadar olan saha üzerinde oturan, şimalden cenuba doğru, şu kavimlerle karşılaştı: Dan lar (Danimarkalılar), İslav lar ve Avar- Türkler i. Hunlarla akraba olan Avar lar, Hunlardan sora sıklet merkezleri bugünkü Macaristanda olmak üzere bir kırallık halinde yaşıyorlardı. Avarlar ring denilen gayet geniş müstahkem ordugâhlar tesis etmişlerdi. Ringler, biribiri içinde daire şeklinde yapılmış duvarlar ve onun ortasında kumandan ikametgâhından ibaretti. Duvarlar arasında da çadırlardan, kulübelerden mürekkep asker ordugâhları bulunurdu. Şarlman, çok cesur ve kahraman olan Avarları mağlûp etmek için ittifakı altına alabildiği kavimlerle beraber sekiz sene fasılasız çarpışmaya mecbur oldu. Nihayet ringleri birer birer hücumla zaptederek vaziyete hâkim olabildi. Şarlman Avarlardan altın, gümüş ve mücevherat olmak üzere topladığı birçok serveti müttefikleri ile Papa ve muhtelif kiliseler arasında taksim etti. Şarlman Avarlardan sora onların şimalinde bulunan islav kabilelerine taarruz etti. Onların da memleketini yağma etti ve kendilerini haraca bağladı. Şarlman son seferini en şimalde bulunan Danlar (Danimarkalılar) üzerine yaptı (810); bu tarihte şimal sahillerini müdafaa için bir donanma yaptırmağa başladı. Şarlman Büyük İmparator unvanını kazanB Û M A * X B ö â m T dl- B u n u n İmparatorluğuna Garbi Roma imparatorluğu nun ihyası nazarile bakıldı; fakat hakikatte onun ne genişliğine, ne vahdetine, ne kuvvetine ve ne de nüfuzuna malik değildi. Devamı da onun kadar olmadı. Bu İmparatorluk onun ölümünden 30 sene sora eridi. Bununla beraber Şarlmanın namı pek büyük oldu, şöhreti uzaklara kadar yayıldı. Bağdat Halifesi, ona, birçok hediyeler getiren bir sefaret heyeti gönderdi. Hediyeler içinde o devir için çok merak uyandıran bir çalar saat vardı. Şarlmanın bütün hayatınca muayyen bir payitahtı olmadı. Hayatının sonunda sıcak suları ve geniş ormanları olan Eks - lâ - şapel şehrinde oturdu. Orada 72 yaşında öldü (814); 4 6 yıl saltanat sürdü.