Tarih II — sayfa 198

İTALYA SEFERİ $ a r l m a n > Alp dağlarını geçti; Lombardiya kiralını mağlûp etti; Romaya gitti; büyük merasim yapıldı. Kari kat'î olarak Papalık Devletini tesis etti; Lombardiyayı kendi memleketine ilhak etti ve İtalya kiralı unvanını da aldı; orasını bir oğlu vasıtasile idare etti. ISPANYA SEFERI l m a n > İspanyada halife aleyhine isyan eden müslüman emirlerin daveti üzerine Pirene dağlarını geçti; bazı şehirler zaptetti; fakat Sarakosta önünde mağlûp olarak ricate mecbur oldu; çekilirken, ordunun geri kısmı islâmlar tarafından kâmilen mahvedilerek zaptolunan şehirler gerialındı ve Fransanm cenubu istilâ olundu. Şarlmanm oğullarından Akitanya Valisi olan Lui, birçok uğraştıktan sora, Ebr (lâtince ismi İberus) ırmağına kadar olan yerleri gerialabildi. Şarlmanın yaptığı seferlerden en uzunu ~ Y A r Saksonya seferidir. Saksonya arazisi dağlık SEFERLERI V E BATEKHK ve geniş olduğu gibi ahalisi de henüz eski Germenlerin cesaret ve muhariplik hassalarını muhafaza ediyordu. Saksonyalılar eski natürist dinlerine de sadık idiler; toprakları ve dinleri için büyük enerji ile muharebe ediyorlardı. Şarlman Saksonya dahilinde birçok seferlerle başlıca müstahkem mevkileri zabıt ve memleketi askerlerine yağma ettirirken orduya refakat eden katolik papazları da Saksonları hıristiyan yapmağa çalışıyorlardı. Saksonya harbi Şarlman için hakikî bir Haçlı Harbi oldu. Çünkü Saksonlar hıristiyan yapılmadıkça onları mağlûp etmenin ve hakimiyet altına almanın imkânsız olduğu anlaşılmıştı. Alınan erkek, kadın, çocuk esirler vaftiz ediliyorlardı. Fakat, bunun bir türlü tesiri görülmüyordu. Çünkü Saksonlarm Vitikint yahut Vidukin adında gayet müthiş bir reisleri vardı. Bütün Saksonlar onun sözü ile hareket ediyorlardı. Vitikint bir frank ordusunu katliam etti. Buna mukabil Şarlman da bir günde 4 5 0 0 Sakson öldürdü. Nihayet Vitikint, çok faik düşman kuvvetleri karşısında Saksonyadan Danimarkaya çekildi ve daha üç sene Şarlmanla uğraştı. Şarlman Vitikintle uyuşarak yanma celbetti; ona hıristiyanlığı kabul ettirdi. Maamafih bundan sora Saksonyayı zaptetmek için daha senelerce uğraştı.