Tarih II — sayfa 50

Çine girmesi, bilhassa "Budizm„ in Hintten atlıyarak Çine kadar intikali ve Asyanın şark sahalarında kuvvetlenip inkişaf edebilmesi, hep bu sayede oldu. Sasanî Devletinin zayıflamasında ve islâmiyetin zuhûrunu müteakip arap ordularının İranı süratle istilâlarında da Tukyuların rolü vardır. Eğer Tukyuların mütemadi hücumlarile o kadar sarsılmamış olsaydı, arap orduları Sasanî İmparatorluğunu kolaylıkla yıkamazlardı. MEDENİYET- TUK- T u k y u l a r devrindeki Türklerin dinî itikatları YULARIN DİNİ v e ayinleri daha eski devirlerdeki Türklerin dinlerinden farksız gibidir: Tukyular, "yukardaki mavi sema,, ile " aşağıdaki kara yer,, e kurbanlar keserler, cetleri addettikleri Kurdun namına senede bir defa merasim yaparlar, yılda bir Göğe ibadet ederlerdi. Orhon kitabelerinde Tanrı, millî vicdanın teşekkülüne bir alâmet olarak, millî bir ilâh şeklinde, yani Türk Tanrısı olarak kaydedilmektedir. Kitabelerde Umay adlı bir ilâhenin de ismi geçmektedir. Tukyularda defin ayini-ki buna türkçe yuğ derler - bilhassa dikkate şayandır: Bir kimse ölünce cesedi çadırın içinde yere yatırılır; bütün akrabası birer koyun veya at, yahut sığır kurban ederler. Bunlar çadırın haricinde yerlere serilir; sora hepsi atları üzerinde feryat ederek çadırın etrafını yedi defa dönerler; ve kapıya gelince yüzlerini bıçakla çizerler; kan gözyaşlarına karışır. Cesedi gömmek için uğurlu bir zaman intihabı âdettir: bir kimse ilkbaharda veya yazm ölmüşse, yapraklar dökülünceye kadar, sonbaharda veya kışın ölmüşse yapraklar yeşerinceye kadar beklenir, iptida ölünün atı yakılır ve külü-ölüye ait diğer eşya ile birlikte- cenaze ile gömülür. Asıl defin günü tekrar kurbanlar kesilir. Mezarın etrafı atlarla devrolunur; ve mezarın üstüne ölünün hayatta iken öldürdüğü düşman sayısınca taşlar veya heykeller dikilir, ki bunlara Balbal derler. TUKYULARDA T u k y " Devletinin teşkilâtı, Hiyong - nuların DEVLET TEŞKİTÂTI teşkilâtına çok benzer: bu, merkeziyetçi bir devlet değil, bir nevi feodal devlettir. Devletin başında bir hakan bulunmakla beraber, muhtelif kabilelerden mürekkep ellerin ayrı reisleri ve onlardan başka da her kabilenin ayrı reisi vardır. Bütün bu mevkiler irsidir; devlet adeta bir konfederasyon mahiyetindedir. Hakan,.