Tarih I — sayfa 329

ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 329 birer almaya mecbur oldu; nihayet, Daclarm payitahtları olan Sarmizegetusa (Transilvanyada Varhely) ye kadar ilerledi. İşte bu tarihtedir ki, Dacyaya Roma muhacirleri yerleştirildi; bugünkü Romanyadaki Romenlerin esasını bunlar kurdu'. (M. S. 105). Bu seferin hatırası olmak üzere Trajan sütunu rekzolundu. Bundan sora Partlar aleyhine harp açtı. Büyük İskenderi taklit etmek istedi. Ermenistan ı itaati altına aldıktan sora, Partlara kendi memleketlerinde taarruz etti. Mezopotamyadan geçereK Susa kadar girdi. Donanmasını Acem körfezine soktu; fakat Partların isyanı üzerine, ricate mecbur oldu. Çok adam kaybetti, ordusunu Suriyede, Hadriyen kumandasında bıraktıktan sora, Sicilyaya geldi, orada öldü. HADRİYEN Trajandan sora Hadriyen imparator oldu. Ayni usulü idareyi takip etti. Hudutların ve dahilde sükûn ve asayişin mutlak bir surette temini, siyasetinin esasları idi. Bunda muvaffak oldu. Zamanında, Roma sükûnet, refah ve servete mazhar oldu. Bu imparator Romada oturmazdı. Vilâyetleri dolaşır, halkla temas ederdi. Herkesin işlerine bakardı. Vilâyetlerde birçok naha işleri yaptırmıştı (Res. 135). Edirne yi (Hadriyanopolis) yaptıran budur. SOFU ANTONEN VE imparator olan Sofu Antonen HALEFLERİ sakin bir adamdı. Bilhassa hıristiyanlara yapılan tecavüzleri menetmekle ve esirlere fena muamele etmek usulünü kaldırmakla umumî bir muhabbet celbetmişti. Halefi filozof Mark-Orel de adilâne bir idare takip etti. Yalnız, hıristiyanlara karşı ağır kanunların tatbikine müsaade etti. Bundan sora gelen oğlu Kommot zalim bir adamdı. Şahsî kuvvetine çok mağrur idi. Bizzat gladiyatör oyunlarına iştirak ederdi. Arkadaşları olan gladiyatörler vasıtasile birçok cinayetler yapardı. Nihayet arkadaşları tarafmdan boğduruldu. Antonenler denilen bu altı imparatorun —sonuncusu müstesna— devirleri, Roma İmparatorluğunun adalet, şevket ve refah devridir. Hep vilâyet halkından olan bu imparatorlar, vâsi olan nüfuz ve salâhiyetlerini suiistimal etmediler. Adaleti tatbik ettiler. Bunun içindir ki, devirlerine Hür İmparatorluk uuy anı verildi.