Tarih I — sayfa 324

324 TARIH 2. OGÜST ASRINDA iÇTlMAÎ HAYAT VE GÜZEL SAN'ATLER Ogüst zamanında Romalıların içtimaî hayatı yükselmişti. Dahilî muharebelerin bitmesi herkese okumak ve yetişmek için zaman bırakmıştı. Dünyanın her tarafından birçok muharrirler, filozoflar Romaya gelmeye başladılar. Kütüphaneler,, umumî halk kıraat salonları açıldı. Daha Çiçero zamanında çok incelmiş olan roma lisanı müverrih Tit - Liv, Virgil, Horasın sayesinde en mütekâmil halini almıştı. Tit - Livin 124 ciltten ibaret olan Roma Tarihi ve neşrettiği nutukları ilim ve edebiyat noktai nazarından çok kıymetli idi. Bu âlim ve edip cümhuriyetçi olan fikir ve temayüllerine rağmen imparatordan çok iltifat görmüştü. Virgil, Ogüst tarafından muavenet ve himaye görmüştü. Ziraat hayatının eyiliklerini anlatan Georgiqueler nammdaki eseri meşhurdur. Virgil, bu eserile imparatorun yaptığı ihyakâr hareketlere yardım etmek istemiştir. O devirde, edebiyat âleminde hizmet ve şöhretleri olan daha birçok kimseler yetişti. Bu devirde, Romada hukuk âlimleri de yetişmişti. Evelce yalnız devletin menfaatine istinat eden Roma hukuk telâkkisine yavaş yavaş insanî ve hakkaniyet esasları da girmeye başladı. Hukuk âlimleri, kanunları bu suretle tefsire başladılar. Ogüst bazı mütehassısları bu vazife için tayin etmişti. "Kaoiton,, — ki Ogüstün şahsî dostu idi — bunlardan biri idi ve kuvvetli bir hukuk âlimi idi. Diğer ilimler ve hekimlik Romada ilerliyememişti. Hekimlerin hemen cümlesi Yunanlı idi. Fizik ve riyaziye gibi ilimlerle de en çok Yunanlılar iştigal ederdi. Heykeltraşhk ve resim de ayni vaziyette idi. Romada birçok güzel heykeller rekzedilmişti. Fakat, yapanlar, Yunanlılar idi. Güzel eserlere karşı umumî bir incizap vardı. Birçok zenginler yunan eserlerinden mürekkep kolleksiyonlar yapardı. 3. OGÜSTTEN SORAKİ DEVİR TİBER Ogüstün ölümünden sora Tiber imparator oldu. îlk zamanlarda gayet demokrat ve mütevazı idi. Senatoya fevkalâde hürmet ederdi. Fakat