Tarih I — sayfa 323

ESKI İTALYA VE ETRÜSKLER 323 seti takibind en içtinap etti. Hudutlarda, yalnız emniyeti temin noktai nazarından bazı küçük harpler yaptı. Ahlâksızlıkla mücadele etti. Fazla lüks yemek yemeyi meneden kanunlar yapacak kadar ileriye gitti. Sefahet ile yaşıyan aile erkânından bazılarını nefiy ve mahkûm etti. Bu umumî refah, sükûnet, bütün imparatorluğu Romaya ve şahsına bağladı. HUDUTLAR Umumî refahın şartlarından biri, sulh idi. Ogüst, yalnız tedafüi tedbirler aldı; şahsan harbi sevmezdi; bizzat az sefer yaptı; fakat kıymetli kumandanları vardı. Cümhuriyet zamanında, pek çabuk zaptolunmuş geniş memleketler hudutlarında henüz tamamen itaat altına alınamamış milletler vardı. Ogüst, bunların itaat altına alınmalarını tamamladı. İskitler ve Hint ile münasebete girdi. Ogüst, bütün hudutlarda kat'î bir sulh tesis edebileceğini umuyordu. Fakat Ren ırmağının ve Tunanm ötesinde oturan muharip ırklar daha o devirde Roma için ciddî bir tehlike teşkil ediyorlardı. GERMENLER Ogüst, bütün sulh arzusuna rağmen imparatorluğunun son zamanlarına doğru Germenler tarafından iz'aç edildi. Sezar, Ren ırmağı sahillerine geldiği gündenberi Germenler Romalılarla temasa başlamışlardı. Bunlarda roma memleketine taarruz arzusu hasıl oldu. Ren ve Tuna ırmaklarını geçmek teşebbüslerinde bulunmaya başladılar. Roma orduları bunları Elbe ırmağına kadar kovaladı. Ogüst acele etti. Bunları bir vilâyet halinde idare etmek istedi. Germenler Roma tahakkümüne tahammül edemediler. Arminyüs namında bir germen kahramanı çıktı. Bütün milletini isyana teşvik etti. Bu genç reis, Romada terbiye görmüştü. Romalıları yakından tanımıştı. Kendilerine karşı müthiş bir gayz ve kin duyardı. Roma ordusunu Tötoburg ormanlarında pusuya düşürdü, mahvetti. Roma ordusunun kumandanı Varüs kılıcı üzerine kendisini atarak intihar etti. Ogüst bu haberden çok müteessir oldu. Ümitsizliğe düştü. O zaman 70 yaşında idi. Kendisinin bizzat intikam almasına yaşı müsait değildi. Ogüstün idare tarzı malûm şekillerden hiçbirine benzemiyordu. Ogüst, saltanat sürmüyordu. O bir nevi reislik yapıyordu. Ogüst, Kampanyada bir seyahat esnasında 76 yaşında öldü (M. E. 14).