Tarih I — sayfa 325

ESKI ITALYA VE ETRÜSKLER 325 ahlâkını değiştirdi, zalim oldu. Çok kan döktü. Nihayet Tiber, Romada kendisini emniyette görmedi. Napoli karşısındaki Kapri adasına çekildi. Orada 78 yaşında iken öldü (M. S. 37). KALİGULA Tiberin ölümünden sora, yerine geçen Kali(M. s. 37-41) g^ı^^ bidayette umumî bir teveccüh ve muhabbet celbetti. Menfileri affetti. Mahkûmların hürriyetini iade etti. Fakat sora bir hastalığa yakalandı, aklî muvazenesini kaybetti. Birçok ahlâksızlıklar ve sefahet içinde, devlet hazinesini iflâs ettirdi. Birçok cinayetler yaptı. "Ne eyi olurdu, bütün roma halkının bir başı olsaydı, bir kılıç darbesile bu başı alsaydım,, sözü, hunharlığına bir delildir. Atlarından birini konsül yapmak istedi. Hemşiresine ülûhiyet sıfatı verdirtti. Nihayet, kendi zabitlerinden Avereas m hançerile öldürüldü. Bunun ölümünden sora Senato, idareyi eliKLOT ne almak istedi. Fakat, ordu müdahale etti. Kaligulanın amcası Klotu imparator ilân etti. Gayet zayıf ve beceriksiz bir adamdı. Askerler bunu Kaligulanın katlinde, bir hah altında saklanmış titrek bir halde bulmuşlar ve kolundan yakalıyarak imparator olduğunu tebliğ etmişlerdir. İnsanî fikirlerle idareye başladı. Yalnız, seciyesinin ve iradesinin zayıf olması, kendisini esirlerinin elinde oyuncak yaptı. Bunlar, zenginleşmek için her türlü cinayetleri yaparlardı. Ahlâksızlığı ve sefahetile meşhur karısı Mesalina nın ise yapmadığı cinayet ve rezalet kalmamıştı. Nihayet imparator bu kadını öldürttü. Klot, Jermaniküs ün kızı Agrıpina ile evlendi. Bunun Neron namında bir oğlu vardı. Yeni imparatoriçanm bütün maksadı bu oğlunu, üvey babasına halef yaptırmaktı. Birçok entrikalarla buna muvaffak oldu, Klot, sora asıl evlâdı aleyhine olan bu karardan nadim oldu. Bunun üzerine Agripina imparatoru zehirledi (M.S. 54). SenPiyer, bunun zamanında Romada yerleşmiştir. NERON Neron, imparator olduğu zaman 17 yaşında idi. Gayet adi bir tahsil görmüştü. İlk hocası bir dansör idi. İlk zamanlarda anasının idaresi altında ve bunun kendisine yardım etmiye memur ettiği filozof Seneka ve zabit Bürrüsün nezaretinde beş sene devam eden imparatorluğu az çok memnuniyeti mucip oldu. îlk zaman