Tarih I — sayfa 296

296 TARIH IZDIVAÇ İzdivaçta talâk yok idi. Bilâhare hususî mukavelelerle birtakım izdivaçlar kabul edildi; bir sene devam eden izdivaç gibi talâkta kabul edildi. Cümhuriyetin son devirlerinde bu talâk birçok rezaletleri mucip olacak şekilde suiistimal edildi. İlk Romalılar gayet kanaatkâr idiler. Az TAAM yemek yerlerdi. Taamları basit idi. Biraz ekmek, tuz, bal ve meyva taam listesini teşkil ediyordu. İkinci asırdan itibaren grek âdeti girdi. Müzeyyen yemek salonlarında bir masa etrafında yataklar üzerinde uzanarak yedi, sekiz türlü yemek yerlerdi. İlk devirlerde bu sofraya kadın iştirak etmezdi. Son zamanlarda kadınlar da yataklarda hep beraber yemeğe iştirak ederlerdi. Yine yunan itiyatlarının tesirile Romalılar OYUNLAR umumî eğlenceler ve oyunlara inhimak göstermeğe başladılar. İlk zamanlarda rahipler dinî bir renk altında Şandömarsta at koşuları ve Mars Allahının şerefine araba koşuları yaptırırlardı. Bunlar umumî ve resmî idi. Son zamanlarda hususî surette tertip edilen muhtelif koşular, ve gladiyatör oyunları büyük bir rağbet görüyordu. Esirler hususî mekteplerde, biribirini öldürünceye kadar çarpışmayı öğrenirlerdi. Kılıç ve hançer kullanırlardı. Ağ da kullanırlardı. Bu oyunları yapanlara gladiyatör derler. 4. İ Ç T İ M A Î VE SİYASÎ DEĞİŞİKLİKLER Bütün bu istihaleler, ahlâk bozukluğu, nihaDİKTATÖRLER yet Roma içtimaî heyetini sarsmıştır. Birçokları bu akıbeti evelden görüyorlardı. Bilhassa Katon Romalıları intibaha davet ediyordu. Islahat istiyordu. Fakat kendisi mevkii iktidara geldiği zaman Senato azasından bir iki kişiyi listeden çıkarmaktan başka bir ıslahat yapmadı. Görülüyordu; rüesada bunu tedavi etmek cür'et ve enerjisi kalmamıştı. M. E. 135 te Sicilyada ffmna şehrinde esirler isyan etti. İsyan bütün Sicilyayı kapladı. Konsül Rüpilyüs i bunların hepsini açlıktan öldürterek isyanı vahşiyane bir surette bastırttı. Fakat bu isyanlar sarî oldu. İtâlya ve Yunandaki esirler de isyana başladılar. .a -a .