Tarih I — sayfa 295

ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 295 Fetihler zamanına kadar Allahın varlığı hakkında hiçbir münakaşa düşünmiyen Romalılar, Allahın varlığını kabul eden "Stovikler,, ile, inkâr eden "Epikürcüler,, arasındaki münakaşalarla çok alâkadar olmağa başladılar. E D E B İ Y A T .250-200) tarihlerinde yunan medeniyetinin tesiri altında lâtin edebiyatı meydana çıktı. Evelce esir sora da pedagok olan Liviyüs Andraniküs ilk trajedi ve komediyi yazdı. Odiseyi tercüme etti. Naeviyûs Kartaca muharebeleri üzerinde millî dramlar yazdı. Aslen Afrikalı olan Tereüs meşhur komediler yazdı. Aslen Cenubî îtalyah olan Enniyüs Omerden mülhem olarak birçok trajediler ve 'millî neşideler yazdı. Felsefe ve din noktai nazarından en ileri fikirleri Romaya sokan budur. İlk zamanlarda yunan edebiyatının ve medeniyetinin düşmanı olari meşhur Katon bile hayatının son zamanlarında bu medeniyetin tesirlerine tâbi oldu ve yunâncayı öğrendi. S E R V E T L Ü K S muzafferiyetler Roma şehrinin büyüV E S Â N ' A T meşine sebep oldu. Artık halk eski Serviyüsün kalesi dahiline sığmıyordu. Şehir birçok heykeller, mabetler, evler ve tiyatrolarla tezyin edildi. Hususî servetler çok arttı. Bütün zaptedilen hiemleketler istismar ediliyordu. Herkes lükse ve sefahete koyuldu. Senato birtakım kanunlarla israfa mâni olmak istedi. Fakat muvaffak olamadı. 3. ÂDETLERDE DEĞİŞİKLİK A Î L E Roma halkının ahlâklarmda, fikirlerinde, siyasî teşekküllerde husule gelen bu istihale âdetlerine kadar sirayet etti. Roma ailesi de karakterini değiştirdi. Eskiden bütün aile kadın ve çocuklar ve esirler ba- J l ! baya tâbi idi. Baba, mutlak bir salâhiyete malik idi. Hatta aile azasının hayatına bile hâkim idi. Kızlar babasına tâbi idi. Evlenir evlenmez tabiiyet kocasına intikal ederdi. Buvardı. Hariçte itibarlı idi. Dinî bayramlara iştirak eder, oyun- nılınla beraber evli kadının ev işlerinde geniş bir salâhiyeti İli lara gider, evin dostlarmı kabul eder, ziyaretler yapardı. Yalnız az çok kapalı ve münasip bir surette giyinmeğe mecbur idiler. Kadınların içki içmesi büyük bir ayıp idi.