Tarih I — sayfa 297

ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 297 Pleplerden bir aileye mensup olan iki karSücadele^Sr ve £ams Graküs, eyi GRAKLAR terbiye ve tahsil görmüşlerdi. M .E.137 de Tiberiyüs kestör intihap edildi. İspanyaya gitti. Yolda eski Etrüsk mamurelerinin nasıl harap olduğunu, toprakların ekilmediğini, ordudaki tefessühü gözlerile gördü. TİBERİYÜSÜN ISLA- koloniler yapmak, Plepleri tekrar HATI " topraklarına bağlamak, vergiler üzerinde tenzilât yapmak, hakkı tasarrufu daha ciddî esaslara istinat ettirmek, hükümete aldığı araziye mukabil s tazminat vermek, fazla araziyi vatandaşlar elinde bırakmamak gibi esaslardan ibaret olan bir ıslahat projesini bir heyete hazırlattırdı ve bunu teklif etti. Kanun şiddetli hücumlara maruz kaldı. Hatta Plepler bile Romadaki sefahet hayatlarını bırakamadılar. Tekrar topraklarda çalışmak gibi bir külfeti düşünerek kendi lehlerinde olan bu kanuna muhalefet ettiler. Nihayet Senatonun teşvikile Tiberiyüs öldürüldü. Ondan sora kardeşi Kaiyüs çalıştı. Bu ziraî ıslahat projesinden başka: (1) az bir fiyatla fakirlere buğday tevzii, (2) Askerlerin hükümet tarafından teçhizi, (3) Mahkemelerin Senatoya olan tabiiyetlerinin refi, (4) Vatandaş hukukunun tevsii gibi esaslara müstenit bir ıslahat yapmak istedi. Fakat Senatonun mukavemeti, entrikaları karşısında muvaffak olamadı. Senato Konsüllerden AMniyüsü diktatör ilân etti. Kaiyüs ve taraftarlarına hücum ettiler. Sokakta da kanlı mücadeleler oldu. Kaiyüs öldürüldü. 3000 taraftarı mahkûm oldu. Bu suretle bu on iki sene devam eden mücadeleler ıslahat aleyhtarlarının galebesile neticelendi ve ıslahat yapılamadı. Kartacalılar ile olan muharebeler zamanında NÜMIDYE Roma Nümidye kırallığmı çok takviye etmişti. Bunun Kiralı Yugurta Romaya babaları gibi dost ve sadık olmadı. Babası kırallığmı üç evlâdına taksim etmişti. Fakat Yugurta diğer kardeşlerini ortadan kaldırarak kırallığı Cİ birleştirdi. Bu mücadelelerde kardeşleri ettiler. Roma müdahale etti. Bu Kıral Romadaki bazı rüesayı Romadan istimdat rüşvet mukabilinde satmalmıştı. Bu vaziyet Romadaki vatani perverler üzerinde elim tesirler yaptı. Yugurta muhasamata devam etti. Roma ordusunu mağlûp ve Afrikayı tahliyeye icbar etti. Bu esnada Mariyüs Konsül oldu. Zeki muktedir