Tarih I — sayfa 178

178 TARIH Bu husumet İranla Greklerin iki asır biribirile vuruşmalarını intaç etmiştir. M. E. 4 9 0 dan 4 4 9 a kadar devam eden İran veYunan muharebeleri tarihte Met Met muharebeleri adını almıştır, İran İmparatorluğunun inhitatını hazırlıyan amillerin birincisi bu uzun mücadeledir. Daryüsün halefleri zamanında biribirini takip eden İhtilâller, bilhassa Mısır isyanı devletin inkırazını daha ziyade kolaylaştırmış, ve nihayet memleket Büyük İskender ordularına çiğnenmiştir. Daryüsten sora İran hükümdarlığına geçenler şunlardır : Kerkes, (Serhas), 1 inci Ardişir (Artaxerces — Artakhchathraı), 2 inci Ardişir, 2 inci Daryüs, 3 üncü Ardişir, 3 üncü Daryüs. DEVLET İDARESİ İ^nP^J^^torluk satraplıklara (vilâyetlere) takSATRAPLIKLAR ' olundu. Her satraplıkta, satraptan başka kâtip ve kumandan olmak üzre iki büyük memur vardı. Satrabın başlıca vazifesi vergi almak ve adaleti tesis etmekti. Kâtibin vazifesi işleri teftişten ibaretti. Satraplık dahilindeki kuvvetlere ve kalelere kumandan kumanda ederdi. Her sene hükümdar tarafından ayrıca müfettişler tayin olunur ve satraplıklar teftiş ettirilirdi. Bellibaşh şehirler arasında daimî süvari postaları bulundurulurdu. E. METLERİN VE PERSLERİN MEDENİYETİ YAZI İranlılar biribiri ardınca, üç türlü yazı kullandılar: 1 — Çivi yazısı-, bu yazı Akamanışlar tarafından kullanılmıştır. 2 — Pehlevî yazısı-, muhaberede, paralarda ve avesta tefsirlerinde kullanılmıştır. 3 — Zent yazısı-, pehlevî yazısından çıkmıştır; zent dilini yazmakta kullanılmıştır. Avesta da bu yazı ile yazılmıştır. DİL Yukarda bahsedildiği gibi Pers İmparatorluğunu tesis eden Kurusun mensup olduğu Akamanış Ailesi Anzanda yerleşmişti. Bunlar anzanca, yahut elamca denilen kadîm bir türk lehçesi kullanıyorlardı. İmparatorluktan evelki Anzan Kırallığının lisanı budur.