Tarih I — sayfa 165

İRAN 165 insanı birdenbire boğmaya müsaittir. Yağmur toprağa inmeden havada tebahhur eder. Şarka doğru imtidat eden çöllerde yazın hararet nekadar şiddetli ise kışın soğuk o derece müessirdir. Cenupta Basra körfezi ve Umman sahilleri iklimce hattıistivanın altında bulunan Afrika sahillerinden farkedilmez. Hava sıcak ve kurudur. Bu kuruluk, o havaliye alışmıyanlar için vahameti mucip olur. 2. İRAN ADININ MENŞEİ îran ismi, Uran şeklinde telâffuz edilirdi. îran hudutları içindeki muhtelif kavimler ve memleketler hakkında kullanılmış olan A?ya, Aryana, Aryane isimleri ayni asıldan çıkmışBu isimler türkçede tevkire ait bir kıymet ifade eden Er <erkek, mert, hakikî insan, kahraman) kelimesinden alınmıştır. Şarktan garba yayılmış olan muhtelif türk dalgalarının içlerine girdiği bütün Avrupa kavimlerinin tarihlerinde bir er, yahut ar unsuru kavim, kabile ve eşhas isimlerine karışmıştır. Anglosaksoncada âr, iskandinavya lisanında aer, şeref ve muzafferiyet demektir. îrlanda lisanında er muhtelif kullanışları arasında, büyük, asil, eyi manalarına geldiği gibi tıpkı türkçedeki medlûlü ile er ve kahraman manasına da kullanılır. îrlanda ismi ayni tabirden teşekkül etmiştir. Avrupalıların îran ve Arî kelimesi üzerindeki telâkki ve taksimleri tamamile yanlıştır. 3. ÎRAN IRKI VE İRANIN TARİHÎ DEVRELERİ îRK İranhlık bariz bir halde teessüs ettiği tarihe kadar iki safha geçirmiştir. Birincisi istilâ ve muhaceretler devridir. Ortaasya, Hint ve Kaide taraflarından gelen muhtelif kavimler îranda yerleşmişlerdir. Bu safhada iranhlık ancak coğrafî bir mana ifade eder.