Tarih I — sayfa 164

XII İRAN A. UMUMÎ MALÛMAT 1. İRANIN COĞRAFÎ VAZİYETİ VE İKLİMİ Tarihî îran muhiti Dicle ve Fırat vadilerile İndüs ırmağı arasında uzanan geniş sahadır. Bütün Iran dört taraftan yüksek dağlarla çevrilmiş bir yayladır. Şimalde Alan dağları (Kafkaslar) Hazar Denizi, Öküz ırmağı ve cenupta Basra körfezi, Umman Denizi vardır (Hanta. 14). İran hava ve iklim itibarile o kadar muhtelif mmtakaları ihtiva etmektedir ki, umumî bir tarif hiçbir şey ifade etmez. Dünyanın hemen en güzel yerlerile yaşamıya en az müsait kısımları bu kıt'ada birleşmiş denilebilir. Hazar Denizinin îran yaylasına müteveccih dağlık sahillerinin manzarası güzel ve tatlıdır. Bu dağların (A.lbuTz) şimal mailesinde iklim, gayet mutedildir. Toprak her türlü meyvalar ve çiçekler yetiştirir; etraf yeşil ormanlar ve mer'alarla örtülüdür. İranın şimalindeki bu güzellik cenuba doğru inildikçe kuraklık ve hararetin verdiği bir hastalık Ve sefalet içerisinde kaybolur. Yaylânm iç tarafları bütün manasile çöldür. Şimal mıntakası için o kadar yüksek bir saadet olan Alburz dağları, kendisinden uzaklaşan yerler için serin rüzgârları tutan, yağmurları geriçeviren bir duvar haline gelir. Zaten yaylâyı kuşatan bütün dağlar bu tesiri yapmaktadır. îranm iç taraflarına doğru çÖUere yakın yerlerde, badisemum denilen zehirli rüzgârlar eser. Ağır bir rüzgâr dalgası