Tarih I — sayfa 123

MıSıR 123 allahları, muayyen gruplara toplamak ve en nihayet bir allah kabul etmek, siyasetin doğurduğu neticelerdir. Hangi mabedin hükümdarı, dolayısile papazları kuvvetlenir ve diğer mabetlere hâkim olursa o mabedin papazları,, kendi allahlarımn büyüklüğünü tanıtmağa diğer allahları' ehemmiyetten düşürmeğe çalışırlardı. Nitekim, Tinis Hanedanından Birinci Pepinin yaptığı Menfis {Menphis), payitaht olunca burası için yeni ve en büyük bir allah lâzımdı. Tinis Papazları bunun çaresini buldular. Tinisin (Helyopolis) mahallî Allahı, insan şeklinde temsil edilen Atom—Atoum—Ammen idi. Fakat bu ilâh, bütün Mısırlıların gözünü doldurmazdı. Umumiyetle, Mısırda Güneşe mensup bir allaha tapınmağa alışılmıştı. Bundan evel tapılan Osiris yahut Horüsü de almak istemiyorlardı. Bunların yerine onların üstünde olmak üzere, yine Güneşin timsali olan Rayı aldılar. Mahallî mabut ile Güneşi bir yaptılar. Atum - Ra = Ammon-Ra Allahını icat ettiler; ve papazlar herkese anlattılar, öğrettiler ve tedris ettiler ki Ammon-Ra en büyük Allahtır; diğer allahları, insanları ve her şeyi yaratan odur. İkinci Ramses zamanında artık mutlak kadir olan Allah, bir insan timsali ile bir Güneş mefhumunun — papazların akıl ve tedbirlerile — birleştirilmesinden olan Ammon Ra dır. Mısırlılar, insan ölünce, ruhunun ağızdan kaçtığını ve günün birinde vücuduna tekrar gireceğini zannederlerdi. Bunun için, cesedi, sağlam muhafaza etmek lâzımdı. Ceset mumyalanırdı; sora sargılarla sımsıkı bağlanırdı. Bu suretle ceset, bir Mumya (Res.73) haline getirilir ve ölenin içtimaî mevkiine göre bir mezara konurdu (Res.71). Ehramlar, kırallarm mumyaları için, büyük mezarlardan ibarettir. Mısırlılar zamanla, ruhun ebediyeti hakkında şu fikre saptılar: Her ölünün ruhu,Allah Osiris riyasetinde bir Mahkeme huzurunda, muhakeme edilir; ruh tartılır; eğer fena amellerle yüklü ise mahvedilir; mahvedilecek kadar günahları çok değilse hayatında yaptığını itirafa mecburdur. Ruh irtikâp etmediği fena işleri sayacaktı. Meselâ, evvelâ diyecekti ki "öldürmedim, mabutlara karşı vazifelerimde kusur etmedim..,, v.s. Sora da eyi işlere gelecek, "açlara ekmek verdim,, susuzlara su verdim, çıplaklara elbise verdim... v.s„ diyecekti.. Temiz olduğu sabit olan ruh, ebediyete kabul edilir ve serin,, kokulu bir havada yaşar ve Allahın sofrasında yemek yerdi.: