Tarih I — sayfa 122

122 TARIH böyle idi. Bu sırada, İskenderiyede bir Romalı, bir kedi öldürdüğü için, ahali tarafından, derhal katledildi. Mısırlılar mabutlarının bazılarını bir insan vücudu ve hayvan başı, veyahut insan başlı hayvan vücudu şeklinde temsil ederlerdi. Hayvanlardan, bilhassa Apis öküzüne, taparlardı. Papazlar, bir mabedin içine, seçilmiş bir öküz korlardı. Bu öküzü beslerler ve ona hizmet ederlerdi. Halk, gelir, bu öküze tapardı. Bu hayvan ölünce onu mumyalarlardı. Ondan sora öküz mükellef bir mezara gömülürdü. Bu gülünç şeylerin sebebi şudur: İptidaî insanlar, tabiatin kuvvetlerinden korkarlardı. Bir de, iptidaî insanlar, adeta hayvanlarla birlikte yaşarlardı. Konuşmıyan, fakat birçok şeyler anlıyan bu mahlûklar, onlarca esrarengiz ve mukaddes oldu. Taptıkları mabutlar ve hayvanlar arasında, hayırhah ve bethah olanları vardı. Hayırhahlara tapmaktan maksat, onlardan yeni nimetler istemekti.^ Ötekilere ise fenalıklarından korunmak için tapınırlardı. Mısırlıların ülûhiyet hakkındaki itikatlarının menşe ve safhaları, tetkik olunursa şu neticelere varılır. Samî, Hamî Mısırlılar, Mısırda ilk medeniyet kuran türk kabilelerinin adeta bayrak gibi, kabile birliği alâmeti olan, doğan, kurt gibi hayvan timsallerini —ki şüphesiz Türklerce de mukaddes idi — hususî ilâhlar mertebesine çıkardılar. Bir taraftan da Türklerin en büyük gördükleri kâinatın kuvvetlerine taptılar. Bilhassa Güneş, onların allahı oldu. Fakat, Güneş, Osiris battıktan sora, korkunç bir karanlık basıyor. O da Allah olmak lâzım: Set... Bu karanlık Allahın karanlıklarını aydınlatan Ay-, onu da İlâh zannetmişler: İsis. Ertesi gün, ufuktan çıkan Güneşi "Osiris,, in oğlu kabul etmişler : Güneş (Horüs). Karanlık Allahmm, fenalığı Ayın ışığile bertaraf olunca,, ortada itibara şayan, Güneş Horüs ve Ay İsis kalıyor. Fakat Horusun babası Osiris, ki kayıplardadır, onu da unutmamak lâzımdır. İşte, hayvanlardan ve tabiatin kuvvetlerinden yüzlerce allahlara insanları taptırmanın maskaralık olduğunu anlıyan papazlar, bellibaşlı allahları, üçe indirmişlerdir: Baba (Osiris) Oğul (Horus), Ana (İsis). Teslis denilen itikadın esası budur.. Masum ve cahil insanları, yüzlerce allaha taptırmak veya