Tarih I — sayfa 121

MISIR 121 Fir'avunlar ordularını, ekseriya Anadolululardan teşkil ederlerdi. Daha sora, bizim memurlar dediğimiz, kâtipler gelirdi. Kâtipler, tahsildar, mühendis, mimar v. s. idiler. Bunlar kendilerini ehemmiyetli adam zannederler ve fakir halkı aşağı görürlerdi. YİSiYkişçi ve köylü den ibarettir. Her san'at işHALK çileri ve tüccarlar, hükümetin murakabe ve iazyikı altında şiddetli kaidelere tâbi heyetler halinde bulunurlardı. Kendilerini memnun ve mes'ut görmezlerdi. Çok çalışıyorlardı; fakat esir gibi. Umumiyetle ancak karınlarını doyurabiliyorlardı. Mısırda o zamanlarda malûm olmuş san'atler vardır. Dokumacılık, boyacılık, kuyumculuk, minecilik, camcılık gibi.. Mısır vâsi ticaret te yapardı. Memlekette bulunmıyan kereste ve maden gibi şeyleri hariçten alırdı. Köylülerin de kendi toprakları olmadığını gördük. Bunlar Fir'avunun, rahiplerin ve muhariplerin topraklarında çalışırlardı. Tahsildara muayyen bir miktar zahire vermeğe mecburdular. Aksi takdirde, sopa ile dayak yerlerdi veyahut başaşağı Nilin suyuna atılırlardı. Halk angarya ya dahi tâbi idi; yani bir bina, bir yol, bir kanal yapmak için, zorla çalıştırırlardı. Ve bu sırada nezaretçilerin sopası da, başlarından eksik olmazdı. Dayak, muntazam bir idare vasıtası idi. Esirler e, hayvanlar gibi muamele edilirdi. Bu esirlerin sahipleri, esirler üzerinde hayat ve memat hakkına maliktiler. îzah ettiğimiz böyle bir idareye, şüphesiz medenî ve insanî bir idare den•Mısırlılar, yüzlerce ve yüzlerce allahlara MISIRDA DİNÎ taparlardı: Güneşe, Aya, Nile, Hayvanlara... İNANIŞLAR ^^^^^ ilâhları içinde, en çok tanınmışları, hayvanlar idi. Her şehrin kedi, timsah, kurbağa, veya aslan, kurt, çakal, leylek, akrep gibi bir hayvan ilâhı vardı. Böyle hususî ilâhlardan başka umumun taptığı allahlar da vardı; meselâ Güneş.. Kendisine tapılan hayvanın cinsinden bütün hayvanlar o mmtakada mukaddes idi. Bunları öldürenler idama mahkûm olurlardı. Milâttan bir asır eveline kadar. Mısırlıların zihniyeti