Tarih I — sayfa 97

KALDE, ELAM VE ASUR 97 kemer ve kubbe Sümerlerde görünür. Sumerlerin bina ettikleri sun'î tepeler üzerine kurulmuş mabetler —ki meşhur Babil Kulesi bunlardan biridir — mimarî eserlerin harikalarmdan sayılabilir. Bu yüksek mimarî ile anlaşılan medeniyet seviyesi, mezarların zenginliğinde de görülmektedir. Altın ve gümüş eşya silâhlar, kıymetli madenlerden yapılma aletler, mezarlarda mebzulen bulunmuştur. Bu mezarlarda sedef tezyinaü çok görülmektedir. Hükümdar mezarlarında altın serpuş, hükümdarın adını taşıyan altın kupa, gümüş kemer, altın, gümüş ve sedef gerdanlıklar, küpeler, alün keykeller, alün iğneler vardır. Heykeltraşlıkta da çok usta idiler. Bir hükümdar kadını mezarından çıkarılan gümüş bir inek başile gümüşten iki dişi aslan kafası büyük bir istidat ve meharet eserleridir. Yine bu mezarda bulunan eşek heykeli mükemmel bir realist san'at eseridir. Heykeltraşlıkta bu derece inkişaf, ancak milâttan evel V inci asırda yunan üstatlarında görülebiliyor. Sümer hükümdarlarından Gudea nm heykeli (Res.51) bugüne kadar keşfedilmiş olan heykeller arasında muayyen ve hakikî bir şahıs gösteren ilk heykel sayılmaktadır. Sümer heykeltraşlığı yalnız teknik itibarile değil, fikrin ifadesi noktai nazarından da yüksekti. Heykeller umumiyetle sarayların ve mabetlerin tezyinatında kullanılırdı (Re$. 52-59,64,65). Sumerlerden sora gelen Babilliler ve Asurlular sumer san'at an'anesini taklide devam etmişlerdir. A S K E R L İ K Sümerler pek medenî ve zengin memleketlerine etraftan gelecek tecavüzleri men ile medeniyetlerini muhafaza için kuvvetli bir askerî teşkilât meydana getirmişlerdir. Sumerde ücretli bir ordu yoktu. Her vatandaş bir asker sayılırdı ve her an harba çağrılabileceği için hazırlıklı bulunurdu. Hükümdar şahsen harba iştirak ve ön safta muharebe ederdi. M İ L L İ Y E T P E R V E R . Sümerler haysiyet ve vakarlarını çok korur, L İ K V E K A N U N r n ı ^ ı gurur sahibi ve mıllıyetlenle muftehır idiler. Memleketleri istilâ edildiği zaman galiplerin hakimiyeti altında teşriki mesai etmeğe razı olmadılar. Sumerlerin umumî bir isyanile Sargon saltanatının hitama erdiği malûmdur.