Tarih I — sayfa 96

96 TARIH müddet Önasyada umumî bir medeniyet olduğu, bilhassa Akat ve Elamlarm tamamen bu medeniyet tesiri altmda kaldıkları ve yüksek bir seviyeye erdikleri sabit olmuştur. Sümerler bazı hayvanları ehlileştirip onlarHAYVANCIUKVE ZİRAAT dan istifade etmeyi bilirlerdi. Koyun, keçi ve domuz besliyorlardı. Bunların yünlerinden kumaşlar dokuyorlardı. Evlerinde dokuma tezgâhları olduğu gibi müteaddit tezgâhlı dokuma imalâthaneleri de vardı. Ziraatte ilerlemişlerdi. Saban, döğen gibi bugün bile kullanılan muhtelif ziraat aletlerine maliktiler. Suni vasıtalarla (kanallarla) tarlaları sulayarak, hububat yetiştiriyorlardı. Vâsi arazide, bilhassa nehir kenarlarında müşterek teşebbüslerle kanallar açılır ve ilmî denecek usullerle nehir kontrol edilir, sulamalar yapılırdı. Sumerin refahı ziraat ve ticarete istinat ediyordu. Hemen kâmilen ziraat esası üzerine tanzim edilmiş olan memleketin bir kısmı hükümdara, diğer bir kısmı da fertlere ait çiftliklere ayrılmıştı. Bakır ve altın madenlerini istimal ediyorlardı SAN'ATLER : Mİ- Maden dökümü İşlerini ve madenler^'ISİtraslÎk ^en halita yapmayı biliyorlardı. Alelâde kul, landıkları aletler Mısırlıların hatta tarihî devirlerinde kullandıklarından çok daha mükemmeldi. İptida bakırı, soraları altını ziynet eşyası olarak kullandılar. Kadınların icni ve kıymetli taşlardan gerdanlıkları vardı. Mezopotamyada taş bulunmadığından binalar için başka bir madde istimali icap ediyordu. Sümerler, yapılarını fırında pişirilmiş tuğladan veya güneşte kurutulmuş kerpiçten yaparlardı. Tuğladan yapılmış büyük binaları, abideleri vardı. Meselâ, Kişte meydana çıkarılan tuğla saray geniş bir sahayı kaplamaktadır. Bu sarayda ve diğer mahallerde tuğladan muazzam sütunlar bulunmuştur. Duvar tezyinatı hayrete şayan derecede mükemmeldir. Bu tezyinattan sedef işlemeciliğine de vâkıf oldukları anlaşılıyor. Kiş sarayı o zamanki memleketin refahını ve mimarların, san'atkârlarm yüksek meharetini gösterir. Bu kadar eski devirlerde Sümerler, sütun, kemer, kubbe gibi garba ancak binlerce sene sora girmiş olan mimarî şekillerini bilerek umumiyetle kullanmışlardır. Tarihte, ilk