Tarih I — sayfa 66

66 TARIH Çin imparatoru esaretten ve çin ordusu kat'î bir imhadan ancak vergi vermek şartile kurtulabildi (M. E. 199). Bu suretle Çin İmparatorluğu Hunlarm tabiiyetine girmiş bulunuyordu. IMPARATORLUĞUN Hun imparatorluğu, Çinin ş ^ a l ve BÖLÜNMESI şımalıgarbısmde Çm ıçm müthiş bir tehlike idi. Çinliler, bu Türk Devletini behemehal yıkmak istiyorlardı. Bunun için birçok entrikalarla müttehide içinde nifak ve niza çıkardılar. Muhtelif türk hanlıklarını, beyliklerini biribirlerile muharebe ettirerek bu Türk Devletini zayıflattılar. Hun prensleri arasında zuhûr eden ihtiras mücadeleleri, nihayet Hun İmparatorluğunun, ikiye ayrılmasını mucip oldu. Hun İmparatorluğu, şimalî ve cenubî Hunlar namlarile ikiye ayrıldı. Gobi çölünün şimalinde bulunanlar Şimalî Hun Devletri, cenubunda ve Şansi, Şensi mmtakalarında kalanlar da Cenubî Hun Devleti ismini aldılar (M. S. 48). Çinliler, evvelâ Cenubî Hunlarm ve SiyenIMPARATORLUGUN püerin yardımile şimal devletini yıktılar ^ İ R ™ İ R Ç A S (M- S- 93). Siyenpiler Şimal Hunlarmm MASı memleketlerini zaptederek orada yerleştiler. İşte Asya Türk İmparatorluğu bu suretle nihayet buldu. Bu İmparatorluk 1323 sene payidar olmuştur; Bu inhizamdan sora Şimalî Hunlardan bir kısmı, yurtlarını istilâ eden Siyen - pilerin hakimiyetini tanımaya mecbur olmuş, diğer bir kısmı Cenubî Hunlara iltihak etmiş, mütebaki büyük kısmı da garba doğru çekilerek Ural dağlarile Hazar Denizi arasındaki sahada yerleşmiş ve tekrar kuvvetlenmişlerdir. Cenubî Hun Devleti, Şimalî Hun Devletinin inkırazından sora Çinin himayesinde olarak M. S. 111 üncü asır bidayetlerine kadar yaşamıştır. Bu tarihte Şimalî Çindeki türk devletlerinden Veyler bunların son hükümdarını tevkif ederek bu devlete de nihayet vermişlerdir (M. S. 216). Bu inhilâlden sora Cenubî Hunlardan bir kısmı Çinin Kansu, Şensi, Şansi ve Suçeu eyaletlerinde yerleşmişlerdir. İşte bu Tüklerdir ki, daha sora Çinde bir devlet kurmuşlardır.