Tarih I — sayfa 53

TÜRK TARİH VE MEDENİYETİNE UMUMÎ BİR NAZAR 53 Yeraltı mabutları, korkunç ilâhlardır. Bunların büyüğü yerin dokuzuncu katında siyah bir taht üstünde oturan "Yerlik Han„ dır. Yeraltmm her katında cehennem ateşinin korkunç yalazları yayılıdır. İnsanların en korkunç düşmanı olan Yerlik Han yeraltında kendi tâbileri ve şerir ruhlarla muhattır. Pek çok korkulduğundan gazebini teskin için kendisine daima kurbanlar kesilir. Kurbanların en makbulü koyu renkli atlardır. Altaylıların hayli uzun v e karışık olan dinHULASA leri şu suretle hulâsa edilebilir: Yukarda mavi gök katlarile aşağıdaki yağız yer katlarının, diğer bir tabir ile aydınlık ülkelerle karanlık ülkelerin Ulu Tanrısı Tanr: Kara Han dır. Fakat Kara Han bu ülkeyi doğrudan doğruya idare etmez. Aydınlık ülkelerinin idaresini Bayülken e, karanlık ülkelerin idaresini de Yerlik Hana. vermiştir. Bayülken, eyilikleri mükâfatlandıran eyilik ilâhı, Yerlik Han da kötülükleri cezalandıran kötülük ilâhıdır. Birincisine ümit, ikincisine de korku yüzünden ibadet edilir. Tanrı Kara Han bizzat ve doğrudan doğruya işe karışmıyan yüksek bir varlıktır. Türklerin millet haline yükseldikleri devirlerin hatırası olan bu iki ilâhî silsile arasında kabilevî hayat devirlerinin yani natürizm zamanının da kırıntıları yaşamaktadır. Türklerin dinî sistemleri: Çin, hint, sumer, eti, ege ve iran dinlerinin menşelerine ait izleri muhafaza etmek itibarile pek mühimdir. TÜRKLER ARASı- Türkler, Ortaasyada muhtelif asırlarda buNA HARIÇTEN GI- dizm, hıristiyanlık, mazdeizm, maniheizm ve REN DINLER islâmlık gibi hariçten gelen bazı dinlerin tesiri altında kalmışlardır.