Tarih I — sayfa 52

52 TARIH ŞAMANUK YE umumiyetle tabiate tapmak akideleŞAMANLAR binden doğan türk dinine birtakım merasim ve ayinler konuldu. Bu merasim v e ayinleri ayrılmış birtakım adamlar yaparlardı. Bunlara şaman derlerdi. Bu münasebetle bu dine de şamanlık denilmiştir. Yer - sulara kurban kesmek, ölenlerin ruhlarını güya semalardaki ebedî karargâhlarına götürmeğe rehberlik etmek şamanlara mahsus bir imtiyazdı. Eski Türklerin akidesine nazaran ölenlerin ruhu hemen göklere çıkmazdı. Cesetten ayrılan ruhların bir saflaşma devri geçirmeleri lâzımdı. Bu devirde ruhların evlerinin civarından ayrılmadıklarına, cesetlerin etrafında uçuştuklarına inanırlardı. Bunun için akrabası namlarına kurban keser, yuğ ayinleri yaparlardı. Olen bir adamın cesedi bu "saflaşma,, devrini geçirmek için 3-6 ay sora defnedilirdi[l]. Şamanhğın zuhûru hakkındaki izahtan anlaşılacağı veçhile gök natürizmi devri başladıktan sora biri taabbüde diğeri kehanete ait olmak üzere iki sistem çıktı. Eski Türklerin din v e şeriatlerini muhtevi bir de kitapları vardı. Türklerin kâinat hakkında muayyen kanaatleri mevcuttu. Bunlar, dünyanın birçok katlardan mürekkep olduğuna inanırlardı. Bu inanışa göre yukarda on yedi kattan mürekkep olan gökler, ışık diyarını teşkil eder. Aşağıda yedi veya dokuz kattan ibaret olan yağız yer de karanlıklar diyarını teşkil eder. Bu iki âlem arasında insanların yaşadığı yeryüzü vardır. Yeryüzü, bütün oturanlarile beraber, yukarı mavi göklerle aşağı yağız yerlerin tesirleri altındadır. Bütün iyi ruhlar, yani ilâhlar, melekler, güneş ve aydınlık ülkesinin üst katlarında yaşarlar. Bu mabutlar, insanları yarahr, korur, sora kendi ülkelerine alırlar. Güneş v e ışık insanların koruyucusu, tabiatin hayat menşeidir. Karanlık ülkenin alt katlarında uğur suz ruhlar (cinler, şeytanlar) ile insanları zararlandırmak, mahvetmek v e sora ebedî karanlıklar içerisine çekmek istiyen ilâhlar bulunur. Gök mabutlarının en büyüğü "Kara Han,, dır; göğün en üst katında oturur; bütün cihanı buradan idare eder. [1] Cesedin bu kadar zaman durabilmesi, ancak mumyalanması ile mümkün olabilir. Türklerin cenazeleri tahnit etmek usulüne çok eski zamanlardanberi vâkıf oldukları anlaşılıyor.