Tarih I — sayfa 51

TÜRK TARIH VE MEDENIYETINE UMUMÎ BIR NAZAR 51 dört cihetin yer - suları olduğu gibi muhtelif kabilelerin de kendi yurtlarına mahsus birer hususî mabutları vardı. Türkler bu devirde ağaç, ateş, demir ve su gibi unsurlara karşı bir tazim hissi besliyor, bunlara kutsî bir mahiyet atfediyorlardı. IV. Gök natürizmi: Türklerin kabile halinden millet şekline yükseldiği zamandan itibaren yer natürizmi yerini gök natürizmine bıraktı. Bu devirde Güneş, Ay mabut tanındı. Yer natürizmi Hun Devletinin zuhûrundan çok zaman evel başladı. Bu dinî şeklin kıdemi bize Hun Devletinin teşekkülünden asırlarca evel türk cemiyetinin Ortaasyada millî teşekküle malik bir heyet olduğunu anlatmaktadır. Gök natürizmi devri başladıktan sora mabutlar biri yere ait diğeri göğe ait olmak üzere ikiye ayrıldılar. Bu mabutlara karargâh olan yer ile gök te ayrıca kutsilik kazandı. Gök ile yerin, Güneşle Ayın mabut telâkkisi hun devrinde resmî bir din oldu. Hun hükümdarları Tanrıkut unvanmı taşırlardı. Büyük Metenin Çin İmparatoruna gönderdiği g mektuplar "Gök ile yerin doğurduğu, Güneş ile Ayın tahta geçirdiği türk hanlarının büyük Tanrıkutu ihtiramla Çin İmparatorundan rica eder ki...„ ibaresile başlardı. Bu ibare Hunların gök ile yeri mukaddes, Güneşle Ayı da mabut tanıdıklarını açıkça göstermektedir. Ortaasyada gök natürizmi dininin bu eskiUği ve Güneşle Ayın daha o zamanlarda mabut tanındığı düşünülürse Sümerlerde, Etilerde görülen, bilâhare bunlar vasıtasile Mısıra, Fenikelilere, İbranilere geçen Güneş ve Ay mabutlarının menşei anlaşılır. Demek ki Ortaasyada gök natürizminin başladığı ilk zamanlarda garba hicret eden Sümerler, Etiler bu dini de beraber götürmüşlerdi. Netice: Ortaasyanm henüz kurakhğa mahkûm olmadığı, yüksek dağlardaki buz kütlelerinin erimesinden hasıl olan çaylar sık sık yağan bol yağmurlar, her tarafı sulayarak yemyeşil yaptığı devirlerde tabiatin bütün kuvvetlerini takdis etmek pek tabiîdir. Bunun içindir ki Türklerin eski dinleri çok mabutlu bir natürizmdir. Bu din mümbit ülkelerden hoşlanan ziraatçi kavimlerin dinidir. Yıldızların hergünkü devri, hasat mevsiminin her yıl gelişi çiftçi kavimler için bütün zevklerin, neşelerin kaynağıdır. T^iîv"TE3:rrsn