Tarih I — sayfa 50

50 TARIH insanı yakından alâkadar eden vak'alara sebep arayacak derecede inkişafile başladı. Bu sebebi araştıran iptidaî insanlar kendilerinde cesetten başka bir varlık, bir eş bulunduğunu tahayyül ettiler. Can çekişen bir adamda hayatın söndüğünü bildiren alâmetin son nefes olması, onları bu varlığın soluk nev'inden bir şey ruh olduğunu kabule şevketti. Rüya hâdisesi ise bu varlığın yani ruhun cesedi muvakkaten terkederek istediği yerlerde dolaşabileceği zannım verdiğinden bu eş, hayalet gibi bir şey telâkki edildi. İnsanlar bir defa kendilerinde cesetten ayrı böyle bir varlık kabul edince bunu tedricen hayvanlara, nebatlara, ağaçlara, dağlara da teşmil ederek onlara da birer ruh isnat ettiler. îşte bu kanaat yerleştikten soradır ki atalara ibadet dini başladı. Her soyda biri büyük atanın, diğeri büyük ananın ruhu olmak üzere iki man mevcut olduğundan soy fertleri baba - ata ruhu ile ana - ata ruhunu takdis ettiler. Onlar namına yanan soy odunu söndürmemeğe çalıştılar. Hunlar senede bir defa toplanış yaparak atalarının ruhuna, göğe ve yere kurban keserlerdi. Tukyu asilzadeleri de her sene atalarının gömüldükleri yerleri ziyaretle ruhlarına kurban keserlerdi. III. Yer natürizmi: Türklerde, boyların ittihadile büyük kabileler teşekkül ettikten sora bidayette ecdada perestiş mahiyetinde olan animizm de tekâmül ederek mevkiini yer natürizmine bıraktı. Fakat, totemizm gibi bu da büsbütün kaybolmadı. îzleri bazı ayin ve ibadetlerde yaşamakta devam etti. Natürizm devri, ecdadın ruhları yerine bunların mukaddes makamları olan dağlar, büyük ırmaklar, büyük ormanlar ve ağaçlar ikamesile başladı. Bu suretle yer - su denilen yeryüzü mabutları doğdu. Hunlar, sonbaharda atlar semizlediği zaman bunları çayırların ve hububatın hamisi olan mabutlara kurban ederlerdi. Kurbanlar hususî merasimle ormanın etrafı devredildikten sora kesilirdi. Ayni dinî merasim Tukyularda da vardı. Bunlar da yer - sulara kurban kestikleri gibi baba-ata addettikleri Bozkurt namına da senede bir defa dinî merasim yaparlardı. Orhon kitabelerinde görülen yer-sular, yer natürizmi devrinin mabutlarıdır. Yer natürizmi devrinde merkezin ve