Tarih I — sayfa 37

TÜRK TARIH VE MEDENIYETINE UMUMÎ BIR NAZAR 37 Kurganları tetkikle birçok âlim uğraşmışür. Arkeoloji âlimleri Sibir kurganlarını iki kısma taksim ediyorlar: 1. Tunç Devrine ait kurganlar. 2. Demir Devrine ait kurganlar. Birinci nevi kurganlar bilhassa Yenisey nehri havalisi ile Abakan steplerinde bulunur. Demir Devri kurganlarına ise İrtiş ve Tobol nehirleri havzasında tesadüf olunur. Fakat Tunç Devri kurganları arasında Demir Devri kurganlarına da tesadüf olunmaktadır. Tunç Devri kurganlarında bulunmuş eşya şunlardır: Kılıç (kılıçların sapı ekseriya hayvan şeklindedir), ok ucu, süngü, bıçak, orak, makas, balta, iğne, biz, burgu... Koşum takımına ait eşya: toka, üzengi, gem... Ev hayatına ait eşya: kazan, tava... Ziynet eşyasından: küpe, düğme, bilezik, ayna, hayvan şeklinde yapılmış muhtelif ziynet eşyası. Ziynet eşyasının çoğu altından mamuldür. Demir Devri kurganlarında bulunmuş olan eşya şunlardır: Kazma, burgu, balta, bıçak, ok ucu, kalaylama aletleri, kılıç, süngü, zırh, çakmak. Koşum takımına ait eşyadan: Gem, üzengi. Ev hayatına ait şeylerden: Çakmak. Ziraate ait şeylerden: Saban demiri, orak. Bunlardan başka muhtelif şeyler: Türlü büyüklükte tokalar, kemer tezyinatı, kopçalar, muhtelif büyüklükte çiviler. Demir Devrine ait kurganlarda bulunmuş eşyanın da birçoğu altın ve bakırdan yapılmıştır. Demir Devri kurganlarında kemikten yapılmış ziynet eşyası ve çömlekler de bulunmuştur. Her iki devrin kurganlarında bulunmuş eşyanın yapıhşındaki incelik, güzellik, san'atkârm yüksek mehareti şayanı hayrettir. Moskova, Leningrad müzelerinde saklanmakta olan kurganlardan çıkarılmış eşya nümunelerini gördüğü zaman, insan bunların milâttan evelki devirlerde yapılmış eşya olduğuna inanmak istemez; bunları bugün en medenî şehirlerden birinde yapılmış eşya zanneder. Leningrad, Moskova müzelerinden başka Sibir, Tomsk, Krasnoyarsk müzelerinde de kurganlarda bulunmuş eşya çoktur. Avrupa müzelerinden Londranın "British Museum,, unda da güzel bir kolleksiyon vardır.