Tarih II — sayfa tarama 166v

TARİH Merkezlerini Balasaguna naklederek bu suKARAHATALAR r e t l e ş a r k î Karahanlılar Devletini zâfa dü«^«fvİTvHİT at Î § ü r e n Karahatalar az zamanda Kâşgar ı ve SELıŞı VE INHITATı * . . ,. , , Rotan ı da zaptederek bu devleti ortadan kaldırdılar. Maveraünnehre ve Harzeme karşı da hücumlara başladılar. Selçuk İmparatoru Sancara tâbi olan Semerkanttaki garp Karahanlıları Sultanı Mahmut, 1137 de Hocentte Karahatalara karşı mağlûp olduğu gibi dört sene sora Sancar da Semerkant şimalinde Katvan da büyük bir mağlûbiyete uğradı (1141). Artık Karahata Devleti Kırgızlar memleketinden Belh şehrine, Harzemden Uygurlar sahasına, Beşbalığa kadaı imtidat eden büyük bir imparatorluk şeklinde inkişaf etmişti; (Harita. 28) Semerkant Sultanları, hatta Harzem Şah Atsız, Karahatalarm metbuiyetini tanımağa ve onlara vergi vermiye mecbur olmuşlardı. İlk defa Gürhan yani Hanlar Ham unvanını taşıyan Karahata Hükümdarı 1142 de öldü. Yerine geçen oğlu henüz küçük olduğu için devleti annesi idare ediyordu. 1150 den 1163 e kadar bu çocuk Gürhan lâkabile hükümet sürdü; 1178 e kadar birinci Gurhanın kızı, 1211e kadar da torunu hükümran oldular. Çi-lu-ku (veya Tirgu) ismindeki bu son hükümdar zamanında Karahata Devleti şarktan ve garptan muhtelif hücumlarla sarsılmıya başladı. Karahatalarm metbuiyetini kabul ederek muayyen bir vergi mukabilinde yerlerinde bırakılmış olan mahallî islâm sülâlelerinden bazıları isyan ettiler; Maveraünnehirde ve bilhassa Semerkantta, Buharada bazı isyanlar oldu. Bunlardan istifade eden Harzem Şah Mehmet, 1207 de Maveraünnehre hücum etti ise de zaptettiği yerleri muhafaza edemedi; fakat 1210 da Talaş civarında Karahataları mağlûp ederek Maveraünnehri zaptetti. Karahata Devletinin inkırazını mucip olan KUÇLUK VE K A R A - E N s o n ¿ g j - ^ g g a r p tan yani HarzemşahlarHATÎNKIRAZÎININ d a n d e & ü ' § a r k t a n S e l d i - M ° ğ Q İ f a t i h i Cengize karşı mağlûp olarak Karahatalar memleketine gelip yerleşen Naymanlar ın reisi Küçlük, son Gurhanın kızını almıştı. Harzemşahlarm hücumu karşısında kayınpederinin zayıf düşmesinden istifade ederek onu hali ve kendisini Gürhan ilân eyledi (1211). Yalnız Maveraünnehir Harzemşahlarm eline düşmüştü. Vaktile Gurhanlara tâbi olan