Tarih II — sayfa tarama 165r

XXıV KARAHATA DEVLETI Daha VIII. asırdanberi ehemmiyet kazaLEÎINİNKJRULÎÎI narak Tukyularla da birtakım mücadelelerde bulunmuş olan Kıtay yahut Hata Türkleri iptida Mançuri cenubunda yaşıyorlardı. X. asır başından itibaren Hatalar kuvvetlenerek Şimalî Çini zabıt ve bir devlet kurdular (916). Çinlilerin Liao sülâlesi dedikleri bu sülâle Cenubî Çindeki Sung millî sülâlesine karşı mevkiini muvaffakiyetle muhafaza etti; ve nihayet Tunguz cinsinden Curcen 1er (İslâm tarihlerindeki Çurçitler) tarafından hakimiyetlerine nihayet verildi (1125). Daha Şimalî Çindeki hakimiyetlerini muhafaza ederken Karahanlılara karşı bazı hücumlarda bulunan Hataların bu hareketleri mühim neticeler vermemişti. Fakat Curcenlerin hakimiyeti altına girdikten sora Hataların bir kısmı garba doğru hicret etti. Bugünkü Çin Türkeline gelen bir kısım Hatalar Karahanlılardan Kâşgar Hükümdarı Aslan Han tarafından büyük bir mağlûbiyete uğratıldılar (1128-1133 seneleri arasında). Lâkin daha şimalde başka bir muhaceret yolunu takip eden diğer bir kısım Hatalar vardı: Kırgızlar memleketini Yeniseyi üzerinden geçtikten sora cenubugarbiye gelen bu zümre İmil şehrini kurarak orada yerleşti. Balasagunu, Karahanlılar ailesine mensup olan hükümdarının daveti üzerine ve hiçbir mukavemet görmeksizin aldılar (1130). İşte islâm tarihlerinin Karahîtay Devleti adını verdikleri Karahatalar Devleti Asyanın garp taraflarında bu suretle kurulmuş oldu.