Tarih II — sayfa 283

olmuş, ve yalnız Selçuk Devleti değil daha sora Osmanlı Devleti de bu yüzden büyük gailelere uğramıştır. Alâeddin Keykubat I. zamanında Anadolu, ^İ^AAT^ANAYİ' İ k t İ S a d e n Ç o k y ü k s e l m i ? v e dünyanın en TİCARET ' z e n §'i n bir memleketi olarak tanınmıştı. Akdenizde Antalya, Alâiye (Res. 70-72) ve Karadenizde Sinop gibi mühim ticaret merkezlerine malik olan Selçuk Devleti, İtalyan tacir ve gemicileri vasıtasile Akdeniz ve Karadeniz memleketlerile ticarî münasebetlere girişmişti. Anadoluda sulh ve asayişi temin eden Selçuk idaresi sayesinde ziraî istihsal çoğalmış, mahallî senayi inkişaf etmiş, madenler ve memlehalar muntazam surette işletilmeğe başlanmıştı. Keykubat I. haricî ticarete büyük ehemmiyet verdiği için, dahilî yolların emniyetini temine çok çalıştı; kervanların muhafazası için kale kadar metîn büyük kervansaraylar yaptırdı (Res. 73-77); tacirlere birçok imtiyazlar verdi; hatta malları yollarda zayi olacak tacirlerin zararlarım tazmin etmeyi taahhüt etti. Anadoludan şap, tuz, hububat, kereste, tiftik, v. s. gibi mebzul ham maddelerden başka kumaş ve halı da ihraç olunuyordu. Türkmen aşiretlerindeki halıcılık an'anesi Anadolu halılarına haricî ticarette büyük bir ehemmiyet vermişti. Anadolu kumaşları Mısırda pek makbuldü. Kösedağ mağlûbiyetinden sora Anadoluda sükûn ve asayişin bozulması, istihsal faaliyetini kısmen azalttı. Fakat, İlhanlıların hakimiyeti altına geçen Anadolu, Akdeniz memleketlerile İlhanlılar arasındaki büyük iktisadî münasebetler sebebile, mühim bir transit sahası oldu. Konya ve Sivas iktisadî ehemmiyetlerini hiç kaybetmediler; bilhassa Sivas, bir aralık Küçük Ermenistan denilen mıntakanın en mühim limanı olan Yumurtalık limanile şarkın en mühim ticaret merkezi olan Tebriz arasındaki kervan yolunda en mühim merhale olduğundan, büsbütün ehemmiyet kazandı. Böylece mühim bir ticaret merkezi haline gelen Sıvasta şark memleketlerile büyük muameleler yapan tacirler, ticarethaneler, depolar (hanlar) vardı. İlhanlılar, bilhassa Cenevizlilerle dostça münasebetlerde bulunduklarından Sıvasa bazı Cenevizli tacirlerde gelmiş, hatta XIII. asır sonunda bir de Ceneviz konsolosu gönderilmişti. Anadolu tacirleri Mısır ve Suriye ile, Kırım limanlarile de büyük işler yapıyorlardı. Emîr Çobanoğlu Demirta