Tarih II — sayfa 279

d) Uçlarda yani hudutlarda uç beylerinin yani hudut muhafızlarının maiyetinde bulunan kuvvet. Ekseriyetle uçlara yerleştirilmiş türkmen kabilelerine mensup efrattan teşekkül eden bu kuvvetler, fırsat buldukça düşman memleketlerine akın yapmaktan hali kalmazlardı. e) Harp zamanında ihtiyaç görüldüğü vakit ekseriyetle türk kabilelerinden ve kısmen imparatorluk dahilinde ve haricindeki muhtelif dinlere mensup ahaliden ücretle tutulan efrat. f) Selçuk sultanını metbu olarak tanıyan veya herhangi bir muahede mucibince harp vukuunda muayyen bir imdat kuvveti göndermeği taahhüt etmiş bulunan müslüman ve hıristiyan komşu devletlerin gönderdikleri yardımcı kuvvetler. XIII. asırda İznik ve Trabzon imparatorlarile, ermeni ve gürcü kıralları, Suriye ve Elceziredeki bazı islâm hükümdarları selçuk ordusuna muavin kuvvetler gönderiyorlardı. İşte bu suretle teşekkül eden selçuk ordusu, kemiyetçe de büyük bir ordu idi. Kösedağ harbinde selçuk ordusu, 8 0 bin süvariden fazla idi. Ordunun büyük kısmını süvari kuvveti teşkil etmekle beraber, ayrıca piyade kıt'aları ve lâğımcı, mancınıkçı kıt'aları da vardı; muhasara harplerinde bunlardan istifade edilirdi. Selçuk ordusu yalnız şark islâm devletlerinde ve Bizansta kullanılan harp aletlerine değil, garpta kullanılan harp aletlerine de malikti. Evelce Büyük Selçuk İmparatorluğunda ve daha sora Osmanlı İmparatorluğunda gördüğümüz askerî tımarlar ve muayyen kıymette tımarlara malik olanların o kıymetle mütenasip olarak asker tedarik etmeleri usulü, Anadolu Selçuk Devletinde ve bütün Anadolu beyliklerinde mevcut idi. Selçuk İmparatorluğunun büyük ordusunu V^ÎDİTDEMEMBİN beslemek, harpleri idare etmek, tantanalı LARI, VERGİLER bir hayat geçiren sultanların ve büyük emirlerin masraflarını tedarik eylemek, Anadoludaki inşa ve imar faaliyetinin icap ettirdiği büyük paraları temin etmek için kuvvetli bir maliyeye ihtiyaç vardı. Selçuk Devleti, Kösedağ mağlûbiyetine kadar, daima zengin, muntazam bir devlet hazinesine malikti. Bilhassa XIII. asrın ilk yarısında, memleket iktisaden çok yükselmiş olduğu için, varidat fevkalâde artmıştı. Varidat membaları muhtelifti: