Tarih II — sayfa 236

ketlerine hücuma mecbur etti (1219); ve bu hâdise yalnız Harzemşahlar Devletinin yıkılmasile kalmıyarak Asya tarihinde yeni bir devir açtı. Cengizin Şarkî Türkeli müslüman prenslerini himaye etmesi, maiyetinde birçok müslümanların bulunması, müslüman tacirlerinin menfaatini muhafaza etmesi, Harzemşahın ona karşı yapacağı harbi, mukaddes bir cihat şeklinde göstermesine mâni idi. Ordunun ve halkın müşterek duygulardan mahrum olması, harbin gayet fena bir şekilde idare edilmesi, hükümdar da dahil olmak üzere herkesin Mogollara karşı galebe ümidini beslememesi, İmparatorluğun süratle yıkılmasını mucip oldu. Casusları sayesinde düşmanlarının ahvalini pek eyi öğrenen Cengiz, ordularının yarısı şarkta meşgul olduğu halde, mahir kumandanlar tarafından muntazam bir plâna göre idare edilen mahirane hareketlerle az zamanda maksadına erdi. Harzemşah orduları kemiyetçe moğol ordularına çok faik oldukları halde çok fena idare edildiklerinden kolaylıkla mağlûp edilmişlerdi. Kutbeddin, İmparatorluğunun sukutuna şahit olduktan sora, Hazar Denizinde bir adacıkta sefalet içinde öldü (1220). Kutbuddin *Wehmedin büyük oğlu Celâleddin C E L Â L E D D I N ; H A R - babasının vefatından sora Moğolların taki^ t ^ " ™ 1 - batı karsısında Gazneye ve oradan da HinISİİN 1İMI<LiKA.£.1 . . . . , j distana çekılmıye mecbur oldu. Orada epey bir zaman kaldıktan sora tekrar İrana dönerek (1224) Kerman, Fars, Irakı Acem sahalarına hâkim oldu. Moğolların İrandan çekilmiş olmasından istifade ederek Azerbaycan Atabeylerime, Gürcülerle birçok harpler yaptı. Bu sırada Moğolların tekrar İrana hücumu üzerine onlarla harbe girişti; fakat kardeşi ile aralarının bozulması, kat'î bir galebe kazanmasına mâni oldu. Büyük zayiata uğrıyan Moğollar geri çekildiler. Serbest kalan Celâleddin, Eyyubilerin elinden Ahlatı aldı (1229). Fakat Eyyubilerle Anadolu Selçuklarımn müttehit ordulara karşısında Erzincanda büyük bir mağlûbiyete uğradı (1230). Bu sırada moğol ordularının tekrar garba hareketi, bunları sulhe mecbur etti. Fakat bu mütemadi harpler Celâleddinin kuvvetini mahvetmişti; Mogollara karşı hiçbir kuvvet çıkaramıyarak birkaç sadık adamile kaçıp saklanmak istedi; ve bu sırada parasını almak istiyen bir kürt tarafından katledildi (1231). Harzemşah sülâlesinin bu