Tarih II — sayfa 223

sarfediliyordu ki, o zamana göre çok büyük bir para ıdı. Bütün selçuk hükümdarları, büyük rical, Atabeyler, bu an'aneyi devam ettirdiler; her tarafta medreseler, imaretler, mektepler, yollar, köprüler, kervansaraylar, hastaneler yaptırdılar ; bunların masraflarına karşılık olmak üzere vakıflar tahsis ettiler. . _ Horasan ve Maveraünnehirde Selçuk imparatorluğu zamanında birtakım zengin kütüphaneler de vücuda getirildi. Horasanda Merv kütüphanelerinden bahseden bir müellif on tane büyük umumî kütüphane olduğunu ve içindeki kitapların gerek sayısı, gerek ehemmiyeti itibarile islâm dünyasının hiçbir tarafında bu kadar zengin kütüphaneler bulunmadığını söylüyor. Halbuki bu umumî kütüphanelerden başka, medreselere, hastanelere, camilere merbut olarak ayrıca küçük kütüphaneler vardı. Saraylarda, bazı büyük ricalin ve âlimlerin evlerinde de çok zengin hususi kütüphaneler mevcuttu. İşte bu izahat, selçuk devrinin yalnız maddeten değil, ilim ve san'at itibarile de ne parlak bir inkişaf devri olduğunu gösterebilir. Acem edebiyatının Gazneliler sarayındaki S E L Ç U K S A R A Y - j n ki ş a fı, selçuk saraylarında daha kuvvetle L A K ı N D A A C E M d e y a m etti_ B a ş t a hükümdarlar ve şehzadeE D E İ N K ! S A F I l e r olduğu h a l d e ' b ü t ü n s e l ç u k ü m e r a s ı ' şairlere, âlimlere karşı büyük teveccüh gösteriyorlar, onları himaye ediyorlardı. Bilhassa Melikşahtan sora, selçukî şehzadelerinin islâm ilimlerini ve acem edebiyatını pek eyi öğrendiklerini ve içlerinden bazılarının acemce şiirler yazdıklarını biliyoruz. Selçuk ailesine mensup prensler namına yazılmış, tarihe, coğrafyaya, siyasete, felsefeye, fıkıh ve kelâma, edebiyata ait eserler pek çoktur. Bu devirde acemce siirlerile şöhret kazanan şairler arasında birçoğu esasen Türk oldukları halde, sırf o devrin modasına uyarak farisî şiirler yazmışlardır. Selçuk hanedanile onların yerine geçen S E L Ç U K D E V R I N D E m u h t e l i f t ü r k sülâlelerinin saraylarında ve T Ü R K Ç E o r d u iarında konuşma dili türkçe idi. Fakat ilim ve san'at lisanı olarak arapça ve acemce hâkim olduğu için devlet işlerinde de türkçeye fazla bir ehemmiyet verilmiyordu. Ortazamanda Avrupa milletleri nasıl millî dillerim