Tarih II — sayfa 221

yanında da, merkezde olduğu gibi fakat daha küçük mikyasta divan teşkilâtı bulunurdu. Sair türk devletlerinde olduğu gibi SelçukASKERÎ TEŞKILÂT 1 & R D A D A O R D U N U N b ü y ü k bir e h e m m i y e t i vardı. Denilebilir ki devlet, esas itibarile, adeta askerî bir mahiyette idi. İptida selçuk beylerinin maiyetlerindekı aşiretlerle soradan onlara iltihak eden muhtelif zümreler ve lertlerden teşekkül eden askerî kuvvet, imparatorluğu kurmağa kâfi gelmişti. Selçuk İmparatorluğu kurulduktan sora, doğrudan doğruya hükümdarın şahsına bağlı bir hassa kuvveti teşkil edildi. . . . , • J i Selçuk İmparatorluğu, eski türk an'anesmı takıp ederek İmparatorluk arazisinde askerî tımarlar vücuda getirdi. Onlardan evel Samanoğulları ve Gazneliler devrinde orduyu teşkil eden efrada yalnız maaş verilir, toprak verilmezdi. Selçuk Devleti, kendisine ait olan toprak vergisini çiftçilerden doğrudan doğruya alacak yerde, araziyi muayyen parçalara böldü- ve her askere muayyen bir sahanın vergisini tahsis etti Bu askerî tımar sahipleri, kendi tımarlarının mamur olmasına son derece gayret edeceklerdi; çünkü Çİftçüerın varidatı arttıkça, vergi miktarı da o nispette artacaktı Selçuk İmparatorluğu bu suretle devlet hazinesinden hiçbir para sarfetmeden tımar sahiplerinden mürekkep büyük bir süvari kuvvetine malik bulunuyordu. Diğer taraftan bu tedbir sayesinde arazinin mamur olduğunu, toprak kıymetinin Selçuklulardan evelki devre nispetle çok arttığını goruyoruz. Bu teşkilâta daha sora Anadolu Selçuk Devletinde ve Osmanlılarda da aynen tesadüf edeceğiz. Selçuk ordusu, İmparatorluğun en şevketli MELIKŞAH DEV- D E V R I N D E 400.OOO kişiye baliğ olmuştur. RINDE ORDU I M P A R A T O R L U Ğ U N hudutları düşünülecek olursa, bu adedi mübalâğalı görmek kabil değildir Selçuk sultanının doğrudan doğruya emri altındaki ordudan başka, muhtelif eyaletlerdeki şehzadelerin, yahut mahalli hanedanlara mensup sülâlelerin de ayrı ayrı o r d u l a r ı vardı Se çuk imparatoru lüzum gördüğü zaman kendisine tabı olan butun bu yan müstakil hükümdarların ordularını da kendi kumandası altına alırdı. Fakat, merkezî idarenin, nüfuzunu muhafaza edebilmesi için, doğrudan doğruya hükümdarın emri