Tarih II — sayfa 53

mahkûktur. Bu kitabelerden birtakımının hükümdar Bilge Hakan ağzından, birtakımının da yine hükümdar ailesinden Yuluğ Tekin tarafından yazıldığı anlaşılıyor. Kitabelerde Şark Tukyuları Devletinin Çinliler tarafından münkariz edildikten soraki mahkûmiyet devresi, o zamanki türk aristokrasisinin halk kütlesine hıyaneti, sora devletin nasıl yeniden kurulduğu - çin tarihlerinin malûmatına da mutabık olarakhikâye edilmektedir. Çok canlı, ahenkli, hatta şairane bir üslûpla yazılmış olan bu kitabelerin edebî kıymeti de büyüktür. Bu kitabeleri yazmak için kullanılan alfabe, şimdiye kadar bilinen Türklere mahsus en eski yazılardan birdir. Daha ziyade taş veya tahta üzerine oymaya mahsus olan bu alfabe, sağdan sola ve yukardan aşağıya yazılır. Otuz sekiz harfi vardır. Türk dili için bu alfabenin arap alfabesinden daha uygun olduğu muhakkaktır. M. IV. asırdan başlıyarak muhtelif türk şubeleri tarafından kullanıldığı tahmin olunan bu yazı VI. asırda Yenisey Kırgızları tarafından da kullanılmıştır. Yeniseyde bulunmuş birçok kitabelerde bu alfabeye tesadüf olunur. VIII. asrın ilk nısfında Tukyular arasında umumiyetle kullanılan bu alfabe, Uygurlar arasında da mahdut bir dairede kullanılmış, ve sora bunun yerine uygur alfabesi kaim olmuştur.