Tarih I — sayfa 345

ESKI ITALYA VE ETRÜSKLER 345 daha müthiş bir hatıra bıraktı. IV üncü asırda Asyadan gelen Hunlar, Don ırmağı kıyılarında yerleşmişlerdi; az zamanda Gotları sürerek Tunaya kadar geldiler. Bunların imparatorlukla ilk temasları muslihane oldu. Maamafih, Roma Şark İmparatoru Teodos II. kendilerine haraç veriyordu. M. S. 437 de, Attilâ, hun imparatoru oldu. Bütün Germanya, Hun İmparatorluğunun hakimiyeti altında idi. Attilâ, babasının sağlığında Romada bulunuyordu. Romalıları içinden tanımıştı. Kendisini çok korkunç tanıtırlar, bununla beraber mutedil, akıllı, müdebbir olduğunu da tasdik ederler. Tebaası tarafından çok sevilirdi; emri altında yalnız Hunları değil Ostrogotlar, HerüUer, Gebitler gibi bütün seferlerinde kendisini takip eden diğer bütün germen kavimlerini, etrafında toplamasını bildi. Payitahtı Macaristanda bugünkü Takai şehri yakininde bulunuyordu. Attilânm yaptığı seferler asla yağma ve tahrip hevesile değildi. Attilâda, o devre mahsus canlı bir fatih arzusu hâkimdi. Attilâ, evvelâ şarka teveccüh etti; pers hudutlarına kadar hakimiyetini temin etti; sora Trakya ve Makedonyayı istilâ etti (M. S. 441). Ve şarkî Roma İmparatoru Teodos 11. yi senevî büyük bir para vermiye mecbur etti. Attilâ, bütün Avrupaya hâkim bir vaziyet aldı; maksadı Atlas Denizine kadar olan bütün Avrupayı fethetmekti. 700,000 kişilik bir süvari ordusu ile Ren ırmağını geçti. Attilâ, Orlean üzerine yürüdü; Farisi sağında bıraktı. Orleanı zaptetti. Şehre dahil olan askerleri orada mebzulen buldukları şarapları içmeye koyularak sarhoş oldular. Bir taraftan da yağmaya daldılar. Müttefiklerile birleşmiş olan Aetiyüs, bu vaziyetten istifade ederek hücum etti. Attilâ, askerlerini Şalon civarında toplamaktan başka bir çare bulamadı. Orada toplandı. Aetiyüs kuvvetleri de geldi. Karşı karşıya vaziyet alındı. İki üç gün devam eden meydan muharebesi esnasında Attilâ bizzat kuvvetlerinin başında olarak birçok şedit ve kanlı taarruz ve hücumlar yaptı. Aetiyüs orduları Şalon ovasına hâkim dağlar üzerinde yerleşmiş ve tahkimat ta yapmıştı. Attilâ kuvvetleri çok zayiat verdi. Taarruzu bıraktı. Düşman taarruzunu bekledi. Verdiği emir: "Düşmana mağlûp olunduğu takdirde herşey yakılacak, bire kadar ölünecek, düşman tarafmdan öldürülmiyen kadınlar, kendi kendilerini öldürecekler, teslim olmıyacaklar.,, Sabaha kadar tertibatla meşgul olundu. Sabah