Tarih I — sayfa 337

ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 337 tanımalarını istemiye lüzum görmedi. Muhalefeti kırmak için birçok senatörler öldürttü ve mallarını, paralarını askerlerine dağıttı. Bu adam, Germenleri kendi memleketlerine kadar surmıye muvaffak oldu. Diğer taraftan Afrika vilâyeti de isyan ederek kendi Valisi Gordiyen namında birini imparator ilan etti. Maksimine çok kızmış olan Senato, bu adamı, hatta oğlunu imparator tanıdı. Afrikada dahilî bir muharebe başladıGordiyen I. ve oğlu Gordiyen II. daha orada iken mahvoldular. îtalyayı istilâ etmiş olan Maksimin de kendi askerleri tarafından öldürüldü. Gordiyenin küçük oğlu Gordiyen III. Senato ve hassa askerleri tarafından imparator tanındı. Bu adam, Rende ve şarkta muhtelif muvaffakiyetler kazandı. Fakat Perslerle olan bir muharebede öldü. Bundan sora Arap Filip namında bin imparator oldu. O da öldürüldü. Ondan sora Deç namı verilen biri imparator oldu. Bu da Tuna hududunda Gotlarla muharebede öldü. Deçin ölümünden sora açılan devir, roma tarihinin en karanlık devirlerinden biridir imparatorluk tahtına, biribirinden sora birtakım adamlar geçiyor, hepsi bir türlü ölüyor. Meselâ bunlardan Valeriyen, pers kiralına esir oluyor; Pers Kiralı Sapor, onun sırtına basarak atına biniyor ve sora öldürüyor. Vilâyetler isyan ediyorlar, kendi reislerini hükümdar tanıyorlar. Persler Antakyaya kadar geliyorlar. Suriyede ve Galyada müstakil devletler teşekkül ediyor. Roma İmparatorluk birliğinin kırılmıya ve parçalanmıya başladığı görülüyor. İLLİRYALI Menşeleri İllirya veya ona muttasıl Tuna İMPARATORLAR havalisi olan imparatorlarla vaziyet eyiliğe _ yüz tutuyor. Artık bu imparatorlar Romalı değildiler. Bu imparatorların meşhurları şunlardır- II inci Klot Illiryalıdır. Prohüs, Oreliyen, Diyokletiyen ve Maksimîyen-, bunlar da Tunalıdır. Klot II, çok ilerlemiş olan Germenleri ezdi ve NİŞİQ (Naisüs) Gotları mağlûp etti. Kendisinden sora Oreliyen imparatorluğun birliğini iadeye çalıştı. Suriyedeki Palmir Kırallığına taarruz etti. Hâkimesi Zenohi yi esir etti. Gol 22