Tarih I — sayfa 335

ESKI ITALYA VE ETRÜSKLER 335 kızdırıyordu, Hıristiyanların gizli yaptıkları içtimaları imparatorlar emniyeti muhil hareketler gibi telâkki etmeye başladılar. Hıristiyanların mabutlarının heykellerine günlük serpmekte itinaları umumî gayzı celbediyordu. Aleyhtarlar hıristiyanların insan eti yediklerini, içtimalarmda birçok sefahetler yaptıklarını iddia ve bu suretle halkı büsbütün tehyiç ederlerdi. ILK KILISE İlk hıristiyanlarm teşkilâtlanmak için, RoTEŞKILÂTı malılardan istifade ettikleri zannolunur. Hıristiyanların toplanma halleri ise bazı yahudi âdetlerinin tesiri altında olmuştur. Hıristiyanlar din meselelerini konuşmak, dinî kitaplar okumak, dua etmek için toplanırlardı. İşte bu toplanmalar ve karşılıklı yardım, uzak cemaatler arasındaki münasebetler, hasım muhitlerde yaşamaya mahkûm edilmiş bulunan yahudilerin âdetlerini andırır. Fakat, başlangıcındanberi hıristiyan kiliselerinin kuruluşu başkadır. Kilise reisleri daimî değildi, lâyık olan bu vazifeyi yapardı. Kâfi adette hıristiyan bulunmıya başlıyan her şehirde bir cemaat teşekkül etti; bunların toplandıkları yere kilise (Eglise) dendi. Muhtelif yerlerdeki kiliseler arasında irtibatlar tesis olundu. En mühim kilise, Roma kilisesi oldu. İlk kiliseler yeraltı mezarları idi, bunlar yeraltında kazılmış birtakım galeriler idi, bunlara katakomp derlerdi. Hıristiyanlar, ilk zamanlarda, çok feci zulümlere uğradılar ; katliam edildiler, yakıldılar, vahşi hayvanlara parçalattırıldılar. Bu siyaset aksi tesir yaptı: Her tarafta, hıristiyan cemaatleri çoğaldı. Hıristiyanlık ilk iki asırda, nispeten meçhul kaldı; üçüncü asırda çok yayıldı. Hıristiyanlığı resmen ilk tanıyan İmparator Konstantin olmuştur. (Res. 132} 1. III ÜNCÜ ASIRDA ROMA İMPARATORLUĞU Son İmparator Kommot öldürüldükten sora. Roma karıştı, vaziyete hâkim olan hassa askerleri, Pretoriyenler idi; artık imparatoru bunlar nasp veya azle başladılar; en çok para