Tarih I — sayfa 311

ESKI ITALYA VE ETRUSKLER 311 sıfatla Helvetler i mağlûp etti. Helvetler, Alp dağları şimalindeki memleketlerini bırakarak Galya içinde yerleşmek üzere gelen 400,000 kişilik bir insan kütlesi idi. Sezar, ayni sene içinde Süevleri mağlûp etti. Her taraftan Gollüler Sezara teşekkürlerini gönderdiler. Fakat,Sezar, ordusu ile Galyada kaldığı. Gollülerden vergi tarhettiği görülünce hoşnutsuzluk başladı. Evvelâ Belçikalılar baş kaldırdı. Bunlar biribiri ardınca mağlûp ve pek zalimane cezalara çarptırıldı. Bu suretle hemen bütün Belj Galyası fetholundu. Sezar ayni zamanda başka kuvvetlerile; Sen ırmağı ile Loir ırmağı arasındaki mmtakayı elde ediyordu. Ertesi sene Galyanın diğer kısımları da itaat altına girdiler. Sezar,Fransa garbında yerleşmiş olan Venetlerin kuvvetli bir filosunu da mağlûp etti. Sezar fetihlerini kuvvetlendirmek için Germenleri ezmek istedi. Çünkü bunlar daima Ren ırmağını geçmeğe teşebbüs ediyorlardı. Sezar, Ren sol sahilinde yerleşmek istiyen Germen kabilelerini katliam ettikten sora birkaç günde Ren üzerinde kıtaatına yaptırdığı bir ahşap köprüden geçti. Irmağın sağ sahilinde bulunan Germenlere dehşet saldı (M. E. 55). Ondan sora Sezar Britanyaya çıktı. Çetin muharebelerden sora galip geldi. Rehinler istedi ve senevi haraç koydu. Fakat bu haraç hiçbir zaman ödenmedi. II İNCİ DEVİR Sezarın bütün bu muvaffakiyetlerine rağmen gol memleketleri henüz istiklâllerinden geçmiş değillerdi. Yer yer ayaklanmalar başladı. Bunlarla çok uğraşıldı. Fakat, nihayet bütün Gollüler bir reis etrafında toplandılar. Sezar, ordusunu toplamakta ve onun başına geçmekte fevkalâdelikler gösterdi. Fakat Narbjn vilâyetine doğru cenuba ricate mecbur oldu. Gollüler takip ettiler. Vilâyet sınırlarında devam eden müthiş bir muharebe oldu. Sezar bizzat elinde kılıç muharebe etti ve hatta kılıcını kaybetti. Bir germen süvari kolunun Sezar lehine harbe müdahalesi Romalıları kurtardı. Gol ordusuna Versengetoriks namını alan genç birisi kumanda ediyordu. Versengetoriks[l] [1] Fransızlar bu ismin (Grand Chef des braves) yahut (Oeneralisme) ifade eder gibi olduğunu ve o zaman verildiğini yazarlar. Cenk ve Toriks kelimelerini ihtiva eden bu isim, türkçe noktai nazarmdan tetkike şayandır; Veroe er olabilir; Bu takdirde (Er — Ceng—Türk) cenk eri türk demek olur.