Tarih I — sayfa 279

ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 279 E. ROMA EMPERİYALİSMİ 1. FETIHLER Birleşmiş bir İtalya coğrafî ve umumî vaziyeti itibarile üç meselenin halli karşısında kalmakta idi: 1 — Tyrrhen meselesi 2 — Adriyatik meselesi 3 — Kontinen meselesi. Tyrrhen meselesi; İtalyamn emniyeti ve Akdenizdeki münasebetleri itibarile mühimdi. Adriyatik denizi ise Balkanlara karşı müdafaa ve emniyet noktai nazarından şayanı ehemmiyettir. Bahusus bu denizlerin İtalya sahilleri Balkan sahillerinin aksi olarak ada ve liman gibi lâzım olan müdafaa vesaitine malik değildir. İtalya federasyonu Apenin silsilesini geçmiyordu. Tam birlik için Kontinen meselesini de halletmek lâzımdı. Bugünkü tabiî hudut telâkkilerine göre Roma her şeyden evel üçüncü meseleyi halletmek mecburiyetinde idi. Fakat Romalılar, Alplerin tabiî bir hudut olduğunun ehemmiyetini pek geç anladılar. Diğer taraftan daha iptidada Goller ile mücadeleyi Romalılar müdebbirane görmediler. Adriyatik sahillerindeki Epir ve Makedonya kıralları dahilî kargaşalıklar içinde çok zâfa uğramışlardı. Romalılar o taraftan bir tehlike görmüyorlardı. Halbuki Kartacanın gittikçe büyümesi Romalılar için Tyrrhen rneselesinin hallini daha müstacel yaptı. PÖN HARPLERİ hartaca ile Roma arasında üç mühim harp oldu. Bu harpler Pön harpleri adıyla tarihe geçmiştir. Romalılar, Kartacalılara Pöni (Poeni) derlerdi; bu kelime Grekçe Foinikes (Phoinikes) yani Fenikeli kelimesinin kırılmışıdır. Kartaca — Fenikeliler M. E. IX uncu asrın nihayetlerine doğru, Sicilyanın garp ucuna karşı olan Tunus körfezinde bir müstemleke kurmuşlardı. Bu müstemlekeye; Pön dilince Kart hadatsch denirdi; Lâtinler bunu Kartago (Carthago) yaptılar. Kartaca, M. E. VI ıncı asırda mühim bir ticaret merkezi oldu. Kartaca gemileri, yalnız Garbî Akdeniz sahillerinde kalmıyordu. Tarık boğazından geçerek Büyük Atlas Denizinde dolaşıyordu. Bu tarihte, Kirenaikten, Büyük Atlas Denizine kadar Afrikanm bütün şimal sahilleri İspanya ve İspanyanın