Tarih I — sayfa 271

ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 271 Patrici namını aldılar ve yeni gelen halk avam; bunlara Pl^ dediler. Etrüskler Romada büyük eserler yaptılar. Kloaka - Maksima (Ciloaca - Maxima) namını alan büyük lâğımlar, Triyat (Triade) mabedi, Serviyüs kaleleri, Palaten sarnıçları mimarî itibarile herkesin takdirini celbediyor. Latiyomdaki etrüsk hakimiyeti bir buçuk asır kadar devam etti. 2. ROMADA ETRÜSK HAKİMİYETİNİN ZEVALİ Etrüskler Kampanyada tamamen yerleştikten sora iyon müstemlekesi olan Kumu (Cumes) da almak istediler. Yunanlıların reisi olan Aristodem milâttan 530 sene evel Etrüskleri mağlûp ve tardetti. Bu hezimet, Latiyom halkının Etrüskler aleyhine kıyamına sebep oldu. Kumlular Latiyomlularla birleştiler. Yaptıkları muharebelerde, Etrüskleri tekrar mağlûp ettiler. Bu mağlûbiyet, roma halkını cesaretlendirdi ve isyana şevketti. Kıral Tarku, Roma haricinde Lâtinlerle harbederken akrabasından birisi Patricilerden Lukres (Lucrece) namında bir kıza tecavüz etti. Bu vak'a ahaliyi heyecana düşürdü. Patriciler bundan istifade etti ve yine kıral ailesinden Brütüsün riyaseti alhnda ihtilâl çıkardılar. Tarkuyu hal'etti 1er. Bu ihtilâle 509 ihtilâli derler. Tarku Romaya dönüşünde şehrin kapılarını kapalı buldu. Kere şehrine çekilmiye mecbur kaldı. Bu suretle Romada etrüsk hakimiyeti nihayet buldu. 3. ROMA VE İTALYA BİRLİĞİ Romada etrüsk hakimiyeti zeval bulduğu devirde bütün İtalya kıt'ası İtâlyot, Ombri, Sabin, Lâtin, Etrüsk, Yapıg, Venet gibi muhtelif kavimler elinde idi. M. E. IV üncü asır iptidasında bu kavimler silsilesine Gollüler de iltihak ediyor. Bunların lisanları hep ayrı idi. Üç asırlık bir mücadeleden sora. Roma bunları birleştirmeye muvaffak oldu. Dahilî karışıklık: Bu mücadeleler safhalarına kısaca temas edelim: Etrüskler, Romadan çıktıktan sora, Romadaki idare birliği bozuldu. Yeni Etrüsk reislerinden Porsena Romayı tekrar bir müddet için zaptettiği zaman Serviyüs kalesini yıkmıştı; bu suretle