Tarih I — sayfa 268

268 TARIH 3. ETRÜSKLERİN H A K İ M İ Y E T İ VE İSTİLÂLARI Eski îtalyanm hemen tamamen Etrüsklere ait olduğunu eski müverrih Katon iddia ediyor. Yine eski müverrihlerden Tüe Live "Romanm teessüsünden evel Etrüskler hakimiyetlerini toprak ve deniz üzerinde tesis etmişlerdi. İtalyanm eski halkı, kıt'alarmı çeviren iki denizin birine Etrüsk Denizi, diğerine de Etrüsklerin bir müstemlekesi olan Adriyad&n mülhem olarak Adriyatik Denizi diyorlardı,, diyor. Yine eski müverrihlerden Deni (Denysd Halikarnasse), "Bir zaman oldu ki Lâtinlere, Ombrilere ve diğer birçok İtalya halkına Etrüsk deniyordu. Birçok müverrihler, Romanın bir Etrüsk şehri olduğunu söylüyorlardı.,, diyor. Eski müverrihlerin bu şehadetleri ilk zamanlarda Etrüsklerin hemen bütün İtalyaya hâkim olduklarını gösteriyor. Etrüsklerin yayılması, cenuba, şimale ve garba müteveccih olmak üzere üç cihetten olmuştur. Latiyomun zaptile cenubî İtalyayı istilâya başladılar. Ondan sora, Volsk (Volsque) memleketlerini zaptederek çok mümbit ve feyizli bir yer olan Kampanyeyi tekrar aldılar. Yunan müstemlekesi olan Kum (Cumes) un önüne kadar geldiler. Yunanlılar ile siyasî, ticarî ve fikrî münasebetlere giriştiler. M. E. VI ıncı asrın başlangıçlarında Yunanlılar, müstemlekelerini genişletmeye başladılar. Her taraftan Etrüskleri çevirmeye teşebbüs ettiler. Etrüskler de bunun üzerine Kartacaİılarla anlaştılar. Eskidenberi Tor ve Aka müstemlekelerile Fenikeliler arasında devam eden rekabet, Fenikelilerin yokedilmesinden sora, Kartacalılara miras kaldı. Birleşmiş Etrüsk ve Kartaca donanması, Marsilyayı tesis eden Foçalıların donanmasile liva [1] (Elbe) da muharebeye tutuştu. Akdeniz muvazenesi için ilk yapılan deniz muharebesi budur. Foçahlar, muharebeyi kazandı. Fakat, çok zarara uğradılar. Tecavüze devam etmediler. Hatta müstemlekeleri olan Korsikayı (Kirnos) tahliyeye mecbur kaldılar. Bütün İtalya kıt'ası, Etrüsklere ve Sicilya ile İspanya, Kar[1] Yahut Aetalia (Atalı - A, Eteli - A) = Etali - a, îlva da İl - ovaya yakın görünüyor.