Tarih I — sayfa 224

224 TARIH hakkında rey verirlerdi. Bu kanunların tatbikini, bir sene için intihap olunmuş reislere bırakırlardı. Fakat onların hareketlerini kontrol ederlerdi. Adalet dahi, hususî hâkimler tarafından temin olunmazdı. Jüri halinde toplanan vatandaşlar hüküm verirlerdi. Atina demokrasisi hakikatte bir aristokrasi VATANDAŞLAR idi. Atıkm belki yarım milyon ahalisinden, vatandaşlar 20,000 - 30,000 den fazla değildi. Bunlar, imtiyazlı sınıftı. Vatandaş olmıyan ve ekseriyeti teşkil eden sınıf ta vardı. Bunlar da melekler yani ecnebiler ve esirlerdi. Bir Atina vatandaşı olabilmek için, Atinalı ana babadan doğmak lâzımdı. Ecnebilere site hakkı ancak nadiren verilir ve bu da halk içtimaında verilecek karar ile olurdu. Bundan başka şerefsizliği mucip bir mahkûmiyet gören Atinalı, vatandaşlık haklarını kaybedebilirdi. Umumiyetle Atinalılar, vatandaşlık haklarını küçük bir zümreye hasrederlerdi. Atina, kolayca site hakkı vermemekle beraMETEKLER ber, toprağında yerleşmek istiyen ecnebileri de kabul etmekte tereddüt etmezdi. Bunlara metek denirdi. Bunlar 100,000 kadardı. Bir metekin Atıkta oturabilmesi için vatandaşlardan bir mes'ul göstermiye mecburdu. Bundan maada bu yabancının mutat vergilerden fazla bir vergi vermesi ve ordu ve donanmada hizmet etmesi lâzımdı. Bazı günlerde metekler, dinî merasime iştirak ederlerdi. Bir nevi yarım vatandaş olan bu meteklerin Atinalıdan ziyade ticaret ve san'atle uğraşmıya vakitleri vardı. Pire ahalisi, bilhassa tüccar, gemici ve bankacı olmak üzere meteklerden mürekkepti. Bu yabancılar da Atinalılar kadar demokrasiye bağlı idiler [1]. Atina ahalisinin dörtte üçü esirlerden müESİRLER rekkepti (M. E. 309 tarihinde 550,000 ahaliden 400,000 nin esir olduğu anlaşılmıştır. O vakit bir esir 5-10 altına satılırdı). Bir insan ya esir doğar veyahut fakir olduğu için esirliğe düşerdi; veyahut harpta, korsanlıkta esir olurdu; veyahut bir mahkeme karafile esir addolunabilirdi. Atık kıt'asındaki esirlerin birçoğu hariçten getiriliyordu. Nazarî olarak esir efendisine tâbi idi. Filozof Aristot edi[1] Bir metekin Loryum madenlerinde kullandığı 1000 esiri vardı.