Tarih I — sayfa 181

IRAN 181 Perslerin itikadına göre, öldükten sora ruhları muhakeme olunacaktır. Ondan sora bir dar köprüden (Sırat) geçeceklerdir. Günahlı olanlar cehenneme düşecekler, orada Ehrimen tarafından azap göreceklerdir. İyilik yapmış olanlar köprüyü geçerek Hürmüzün yanına gidecekler, orada cennet hayatı yaşıyacaklardır. Zerdüşt dini eski dinler içinde sade ve temiz AHLAK. MUGLAR ^^^ sayılır. İbadet ederken şöyle denirdi: "Bütün eyi fikirleri, bütün eyi sözleri, bütün eyi işleri takdir ederiz. Her eyi şeyi temiz olarak muhafaza edeceğiz.,, Vazife, fenalıkla mücadele etmektir. Ziraat, bir fazilet idi. Çünkü bir tarlayı açarak fena otları mahvetmek fenalıkla mücadele sayılırdı. Ateşleri yakan ve ayinleri idare eden papazlara mug, yahut mağ derlerdi. Bunların nüfuzları çoktu. Metlerin ve Perslerin uzun zaman ahlâkları metîn kaldı. Soraları Samîlerleihtilât yüzünden gevşediler; o kadar ki, bir avuç Makedonyalı onları mağlûp etmeğe kâfi geldi. PERS SAN'ATİ İran medeniyet ve san'atinde sumer, kaide, ve eti medeniyetinin ve bunları takip eden asur medeniyetinin izleri aynen göze çarpmaktadır. Şekiller milâttan 3000 sene evel teessüs etmiş sayılır. Fakat, zamanla İranlılar bu komşu medeniyetlere kendilerine mahsus zarif ve ahenkli vasıflar ilâve etmişlerdir. Garbî Asyada taş sütunların taammüm etmesi bilhassa iran san'atinin eseridir. İran mabetler inşasını menettiğinden onlar büyük saraylar yaptılar. Sarayların büyük salonları sütunlarla tezyin olunurdu. Mermer kullanırlardı. Sütun başlıkları zarif bir şekilde işlenirdi (Res. 97). Sarayların kapıları heykellerle süslenirdi. Kitabelerde, kabartma resimlerde mineli tuğlalarla süsler yapılırdı (Renkli Res. V, VI, VII). Daryüs zamanına ait mühim eser Bisütun kitabesidir. Bu kitabe Ekbatan ve Babil yolu üzerindedir. Kitabedeki yazılar Daryüsün zaferlerine aittir. F. AKAMANIŞLARDAN SORA İRAN Akamanış sülâlesinden III üncü Daryüs za^^^ manında idi ki, Makedonyalı Büyük İskender nispeten az bir kuvvetle İranı istilâ etti; son kat'î muharebe Erbü de oldu. Üçüncü Daryüs ordusu burada