Tarih I — sayfa 153

FENİKELİLER 153 dokuma usullerini tekemmül ettirdiler. Bütün Akdeniz memleketlerine tüller ve çok makbul işlemeli kumaşlar satıyorlardı. Yunanlılara ve Etrüsklere, sattıkları mücevherler, gerdanlıklar, kolluklar, broşlar, yüzükler, küpeler, camdan ve mineli çiniden yapılmış heykelcikler, soraları Avrupa milletlerinin ilk tecrübelerine model olmuştur. Bunlar san'at eserleri olmaktan ziyade ticaret eşyası idi. Ayni modelden birçok kopyalar yapılıyor ve yapılışa itina edilmiyordu. Fenikeliler san'atkâr olmaktan ziyade tacir idiler. Yeni ve güzel şekiller icadını düşünmüyorlardı. Modada olan eşyanın taklitlerini yaparak para kazanmakla iktifa ediyorlardı. En mükemmel fenike sanayii şeffaf cam ve erguvani boya sanayii idi. İptidaî maddeleri kendi sahillerinden tedarik ediyorlardı. Erguvani kumaşların şöhreti Roma İmparatorluğunun son günlerine kadar devam etmiştir. ALFABE Ticaret muamelelerinin intizamı için kolaylıkla yazmak, okumak ve hesap etmek icap ediyordu. Fenikeliler, komşuları medenî milletlerden yazı ve hesap ilimlerini öğrendiler. Amelî zekâları da, kendilerini alfabeyi keşfe şevketti. Sümer ve mısır ynzı işaretlerinin bazılarının hecelere, diğerlerinin kelimelere ve ancak bazılarının da yalnız harflere delâlet etmek gibi büyük kusunan vardı. Hatta birçok defalar da bir sada için birçok işaretler vardı. Fenikeliler bu karışık usulü sadeleştirdiler. 22 işaret intihap ettiler. Bu işaretler hecelere veya kelimelere delâlet etmiyordu. Bunlar fenike lisanında ve diğer lisanlarda mevcut sadaların ve telâffuzların ifadesine yarıyan sadalı ve sadasız harflerdi. Bu suretle (M. E. 1200—1000) ilk amelî alfabe vücuda getirildi. Bu, sora Yunanlılar ve Lâtinler tarafından taklit edildi. Fenikelilerin dini, esasta hemen hemen SuFENİKELİLERİN DİNİ merlerin dini gibi idi. Soraları başka dinler de karıştı. Her Fenike şehrinin bir yüksek iiâhı, hiv Baali ( B e l ) vardı. Bunun her şehirde adı başka idi ( Biblosta Adonis ve Surda Melkar). Baal ile beraber Astarte (Kaidenin Istan) namında aşk ve ilkbahar ilâhesi olan bir mabudeye daha tapıyorlardı. Fakat bunlara Molok (Milit = Kıral)