Tarih I — sayfa 152

152 TARIH Ticaretgâhların ahalisi gemiciler ve tacirlerden mürekkep seyyar bir halktı. Bazı fenike müstamereleri de bilâkis, hakikî müstemlekelerdi. Fenikeliler buralarda şehirler tesis ettiler, yerlileri itaat altına aldılar ve memleketi idare ettiler. Bu müstemlekeler arasında en mühimleri Afrikanın şimali ile İspanyanın cenubunda bulunanlardı. FENİKE TİCARETİ Fenike ticareti eski zaman âleminin her tarafına yayılmıştı. Çünkü, bu ticaret hem denizden hem de karadan icra ediliyordu. Bütün Asya şehirlerinde Sayda ve Surdan getirilmiş mallar satan Fenikeli tacirler görülüyordu. Hazar Denizini ve Basra körfezini Akdenize rapteden bir kervan şebekesi tesis etmişlerdi. Bu suretle kara ve deniz yollarından gemiler ve develerle bütün dünya mahsulât ve mamulâtı Sayda ve Sura akıyordu. Arabistandan zamk ve akik, Hindistandan kıymetli taşlar, baharlar, fildişi ve en nadir ağaçlar; Mısırdan at, keten ve pamuk; Afrikadan altın, abanoz, fildişi, devekuşu tüyleri; İspanyadan buğday ve gümüş; Yunan adalarından bakır, beyaz ve renkli mermer, şimal memleketlerinden kalay ve amber; Iraktan kıymetli kumaşlar, halılar, ıtriyat ve hurma; Kafkasyadan madenler ve her taraftan esirler geliyordu. Esir ticareti Fenikeliler için en kârlı ticaretlerden biri idi. Muharebelerde galip gelen kudretli memleketlerde esir eksik değildi. Başka yerlerde bunlar pahalı satılıyor ve zamanın lüksü, birçok hizmetçiye lüzum gösteriyordu. Sur şehrinin pazar yerlerinde pek çabuk Habeşistan siyahileri ve Yunan, İtalya, ve Kafkasyadan getirilen beyazlar toplandı. Surlular, muzafferiyetlerden sora esirlerin nerede satıldığını ve hangi yerlerde çocukların, ebeveynleri tarafından, ufaktefek süs eşyasile mübadele edildiğini eyi biliyorlardı. Fenike tacirleri bütün şark saraylarına muhtelif eşya ve esirler satıyorlardı. FENİKE SANAYİİ Fenikeliler yalnız tacir değil, ayni zamanda büyük fabrikacılardı. Fenikelilerin bugünkü büyük sanayi sahipleri gibi, birçok amelenin çalıştığı, hakikî fabrikaları vardı. Her şeyi çok miktarda ve ucuz bir surette imal ediyorlardı. Bu eşya; vazolar, mücevherler, kumaşlar ve ilâh heykelleri gibi her cinstendi. Fenikeliler, Mısırlıların