Tarih I — sayfa 149

FENİKELİLER 149 kıymetli madenler getirdiler. Fenikeliler, bütün Yunan sahillerinde de ticaret yapıyorlardı. Yunan an'anesine naza ran Beotya d&M Tep şehri Fenikeli Kadmüs tarafından tesis edilmiştir. Fenikeliler, Yunanlılara şarkın silâhlarını, kumaşlarını, mücevherlerini ve ilâh heykelciliklerini getiriyorlardı. Lâkin Yunanlılar Fenikelilere rakip ve hasım olmakta gecikmediler. Diğer taraftan Saydanın zenginliği komşu kavimlerin hırs ve iştihasını celbediyordu. M. E. VI ıncı asırda Sayda Palestinliler tarafından zabıt ve tahrip edildi. Şehir tekrar kendini topladı. Harabelerini tamir etti. Lâkin, artık bundan sora rolü ikinci dereceye düştü. Birçok Saydahların da hicret suretile gelSUR DEVRİ miş oldukları Sur, Saydanın yerini tuttu. M. E. VI mcı asırdan V inci asra kadar bütün şark ve akdeniz âleminin en büyük ticaret antreposu oldu. Lâkin Saydalılar en ziyade Şarkî Akdenize gittikleri halde Surlular bütün gayretlerini Garbî Akdenize, Şimalî Afrika ve İspanya istikametlerine tevcih ettiler. Surlular da Saydalılar gibi buralarda Yunanlıların rekabetine çarptılar. Sicilyada yunan müstemlekeleri yanında îenike müstemlekeleri de vardı. Palermo bunlar meyanmda idi. Sur gemicileri Sardenya ve Balear adalarında yerleştiler. Gol sahillerinde ticaretgâhlar tesis eylediler. Afrikada, Tunus sahilinde kuvvetli bir surette yerleştiler ve orada Ütik ve sora Kartaca şehirlerini tesis ettiler. Sahil boyunca giderek Cebelitarık boğazına vardılar. Onun şimalinde Tarsis namını verdikleri mümbit araziye ve zengin madenlere malik Endülüs kıt'asını buldular. Bu memleketten bol bol buğday, zeytinyağı, yün ve gümüş istihsal ettiler. Müstesna bir mevkide tesis olunan Kadiks (Gades) şehri Fenikelilerin İspanya müstemlekelerinin merkezi oldu. Surla Kadiks arasındaki muvasala Kıbnsla Fenike arasındaki kadar muntazam idi. KARTACA DEVRİ Zenginliğine mağrur olan Sur şehri Asurlulara karşı isyan etti. Evvelâ Ninova ve sora babil kırallarının yaptıkları muhasaralara karşı mukavemete mecbur olması M. E. VI ıncı asırdan itibaren şehrin inhitatım mucip oldu. Akdenizde Sur şehrinin varisi Kartaca oldu. Bu şehir M. E. IX uncu asrın