Tarih I — sayfa 91

KALDE, ELAM VE ASUR 91 siteler on bir tanedir. Bu şehirlerden üçü Uruk, Ur [1], Adap olmak üzere Sumerdedir. Dördü, KİŞ, Akşak, Opis, İsin olmak üzere Akatta. Biri, Mari olmak üzere ayrıca Orta Fırat üzerinde. Biri Diclenin membalarına yakın taraflarda Gutyum. İkisi de Elamda Sustan başka olarak Avan ve Anan Hamazi. Bu şehirlerden maada Allah Enlilin mabedi olan Nippur ile Sumerde Lagaş (Tello) sayılır. Yerleri bugün belli olan daha birtakım şehirlerle beraber, yerleri tayin edilmeksizin sayılan birtakım büyük şehirler de vardır. Kıral şehri denilen büyük şehirler yekdiğerini müteakip gelen müteaddit sülâlelere payitaht olmuştur. Bu kadar dar bir mıntakada payitaht olabilecek bu kadar çok şehir yapılmış olması ve muhtelif kıralların payitaht tebdil etmiş olmaları bu devletin idarî, malî ve askerî intizam ve menabie malik ve yüksek bir medeniyete sahip bulunduğuna delâlet eder. Umumî tehlikenin henüz pek az hissolunduğu devirlerde. Elam, Sümer, Akatlar biribirine tamamen tâbi olmaktan ziyade herbiri kendi dairesi dahilinde, hemen ayrı bir siyasî mevcudiyet teşkil ediyordu. Fakat, gittikçe, daha ziyade hissolunmağa başlıyan tehlike, reislere sağlam bir ittihat lüzumunu ihtar etti. Bunun neticesinde kuvvetlerini, komşularına tanıttırmak ve iktisadî ve fikrî kabiliyetlerinin daha parlak bir surette inkişafını temin etmek maksadile müşterek bir devlet kurdular. Bu devreye kadar Sümer, Akat, Elamlardan herbirinin kendi içlerinden çıkmış sülâleleri vardı. Bundan sora bir idareye tâbi olacaklardı. Yeni idarenin siyasî mahiyeti böyle olmakla beraber, malûm olan on bir kırallık şehri yine ayrı ayrı istiklâllerini muhafaza etmekte addolunuyordu. îşte bu siyasî teşekkülün şu hususiyetinden dolayı, Samîlerin iktidara geçtikleri zamana kadar (M. E. 2225), kırallık şehri olan sitelerden hiçbiri daimî olarak, payitaht olmak rolünde ısrar etmedi. Bu hususta, tefevvuk münavebe ile : 3 defa Sumerlere, 4 defa Akatlara, [1] Ur, türkçe hendek veya hendekle çevrilmiş kale demektir.