Tarih I — sayfa 87

KALDE, ELAM VE ASUR 87 larla doldu. Fırat mecrasının munsap kısmının şarkındaki arazi de eski zamanlarda bataklık idi. Fıratın uzunluğu 2000 kilometredir. Suyu, Dicleden iki defa azdır. Yatağı derin değildir. Kenarları mukavemetsizdir. Tuğyan zamanında kolaylıkla etrafa yayılır. Her sene membalarmdaki dağlarda karlar eriyince —nisan ve mayısta— bu nehirler, kendi hallerine bırakıldığı takdirde, ani olarak taşar. Bütün memleketi, sıhhate ve ziraate elverişsiz batak^ lıklar haline getirir. Binaenaleyh, bu ırmakları istifadeli bir hale koymak için orada yaşayan insanlar, nehirlerin kenarlarında setler vücuda getirmeğe ve birçok sulama kanalları yapmağa mecburdurlar. Dicle ve Fıratın [1] suladığı saha düzdür. Bu D A Ğ L I K KISIM- vahanın, şarka ve şimale doğru uzanan saL A R haları yüksek İran ve Anadolu dağlarına kadar dalgalıdır. Bahsettiğimiz mıntakanın iklimi çok müteİKLİM haliftir. Kış, bilhassa dağlık mmtakalarda serttir. Yazın da yakıcı, kurutucu sıcaklar olur. Toprağın kurumasına, nehirlerin kanallarla akıtılan suları ile mâni olunur. Eski ahali, daha çok cenubugarbiden gelen ve çekirge getiren rüzgârlardan korkarlardı. Onlarda ''fena ruh„ hurafesini yaratan bu rüzgârdır. Yukarda saydığımız üç ülkeden Kaide, Dicle ve Fırat ırmaklarının cenup kısımları üzerindedir. Acem körfezinden Bağdat şimaline kadar, iki ırmağın havzalarından ibaret ve bu ırmakların getirdiği rüsuptan teşekkül etmiş gayet mümbit bir mıntakadır. Asur mmtakası, şimaldedir. Şimdiki Musul havalisidir. Elam. Kaidenin şarkındadır. Karun ırmağı havzasını ihtiva eder. Bu memleketlerde, ırmaklar arasındaki vaha TABİÎ SERVET MEMBALARI şayanı hayret bir derecede mümbittir. Her şeyden evel, hububat mıntakasıdır. Meyva ağaçları ve bilhassa ırmaklar ve kanallar boyunca [1] Dicle ve Fırat ırmaklarının — doğrudan doğruya Anadolu dağlarının cenup eteklerinden itibaren — arasında kalan uzun, dar ve düz mıntakaya, Araplar (Beynennehreyn, Elcezire, İrak), eski Yunanlılar (Mezopotamya) demişlerdir.